I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Ngày 16 tháng 7 năm 1945, Mỹ chế tạo được bom nguyên tử và sau đó đã ném hai quả bom xuống hai thành phố Hi-rô-si-ma và Na-ga-xa-ki của Nhật Bản, cướp đi mạng sống của hàng trăm nghìn người. Cô bé Xa-xa-ki Xa-đa-cô khi ấy mới hai tuổi đã may mắn thoát nạn nhưng bị nhiễm phóng xạ. Mười năm sau, sức khoẻ em giảm sút nhanh chóng, phải nằm viện. Tin vào truyền thuyết gấp đủ một nghìn con hạc giấy sẽ khỏi bệnh, Xa-đa-cô miệt mài gấp hạc. Trẻ em khắp nước Nhật đã gửi tặng em hàng nghìn con hạc, nhưng em đã không qua khỏi. Xúc động trước cái chết của em, học sinh Hi-rô-si-ma đã quyên góp xây tượng đài Hoà bình cho trẻ em – còn gọi là tháp Xên-ba-dư-rư (Ngàn cánh hạc) vào năm 1958, khắc lời nguyện cầu hoà bình cho thế giới. Câu chuyện tố cáo tội ác chiến tranh và thể hiện khát vọng hoà bình của trẻ em toàn thế giới.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Dựa vào nhan đề và tranh minh hoạ, hãy dự đoán nội dung của bài đọc.

Dựa vào nhan đề “Những con hạc giấy” và tranh minh hoạ vẽ một cô bé đang nằm trên giường bệnh gấp những con hạc giấy nhiều màu, em dự đoán:

• Bài đọc kể về một cô bé bị bệnh nặng đang miệt mài gấp những con hạc giấy.
• Những con hạc giấy có thể gắn với một ước mơ, một lời nguyện cầu nào đó của cô bé.
• Câu chuyện có thể mang thông điệp về tình yêu cuộc sống, niềm hy vọng hoặc khát vọng hoà bình.

Câu 1: Những chi tiết nào trong bài đọc cho thấy hậu quả của việc chính phủ Mỹ ném hai quả bom nguyên tử xuống Nhật Bản?

Những chi tiết cho thấy hậu quả nặng nề của hai quả bom nguyên tử:

• Hai quả bom lần lượt ném xuống Hi-rô-si-ma và Na-ga-xa-ki đã cướp đi mạng sống của hàng trăm nghìn người.
• Tính đến cuối năm 1945, tổng số người chết vì hai quả bom và bị nhiễm phóng xạ nguyên tử đã lên đến nửa triệu.
• Cô bé Xa-đa-cô tuy thoát nạn nhưng bị nhiễm phóng xạ, đến 10 năm sau đã kiệt sức và qua đời.

Câu 2: Chuyện gì đã xảy ra với cô bé Xa-đa-cô khi Hi-rô-si-ma bị ném bom?

Khi Hi-rô-si-ma bị ném bom:

• Cô bé Xa-xa-ki Xa-đa-cô khi đó mới hai tuổi đã may mắn thoát nạn.
• Nhưng em bị nhiễm phóng xạ.
• Mười năm sau, từ một cô bé khoẻ mạnh, nhanh nhẹn, sức khoẻ của em bị giảm sút nhanh chóng, phải nằm viện để chữa trị.

Câu 3: Cô bé hi vọng kéo dài cuộc sống của mình bằng cách nào?

Cô bé hi vọng kéo dài cuộc sống bằng cách:

• Tin vào truyền thuyết: nếu gấp đủ một nghìn con hạc bằng giấy treo quanh phòng, em sẽ khỏi bệnh.
• Em lặng lẽ nén đau, miệt mài gấp hạc ngày qua ngày.

Câu 4: Nêu những việc các bạn nhỏ đã làm:

➤ Để giúp cho ước nguyện của Xa-đa-cô trở thành hiện thực:

• Trẻ em toàn nước Nhật đã tới tấp gửi hàng nghìn con hạc giấy đến cho Xa-đa-cô, để em có đủ một nghìn con hạc như truyền thuyết.

➤ Để bày tỏ ước vọng hoà bình:

• Học sinh thành phố Hi-rô-si-ma đã quyên góp tiền xây một đài tưởng niệm những nạn nhân bị bom nguyên tử sát hại.
• Năm 1958, tượng đài Hoà bình cho trẻ em – còn gọi là tháp Xên-ba-dư-rư (Ngàn cánh hạc) – được dựng lên ở công viên Hoà bình của thành phố.
• Trên đỉnh đài tưởng niệm là tượng một bé gái mô phỏng Xa-đa-cô giơ cao hai tay nâng một con hạc lớn đang dang cánh bay.

Câu 5: Câu chuyện “Những con hạc giấy” có ý nghĩa gì?

Câu chuyện có ý nghĩa:

• Tố cáo tội ác của chiến tranh, đặc biệt là bom nguyên tử – vũ khí huỷ diệt khủng khiếp cướp đi sinh mạng của bao người dân vô tội.
• Bày tỏ niềm thương cảm sâu sắc với những nạn nhân của chiến tranh, đặc biệt là trẻ em như cô bé Xa-đa-cô.
• Thể hiện khát vọng hoà bình cháy bỏng của trẻ em và nhân dân toàn thế giới.
• Kêu gọi mọi người chung tay giữ gìn hoà bình, không để chiến tranh và bom đạn tàn phá cuộc sống.

III. Vận dụng

Câu 1: Chọn nghĩa phù hợp với từ “hoà bình” trong đoạn dưới đây:

“Chúng em kêu gọi Chúng em nguyện cầu: Hoà bình cho thế giới!”

Em chọn ý B. Trạng thái không có chiến tranh.

Vì sao: Trong bài đọc, các bạn nhỏ đã tận mắt chứng kiến những mất mát do chiến tranh và bom nguyên tử gây ra. Vì vậy, lời kêu gọi, nguyện cầu “Hoà bình cho thế giới!” chính là ước mong thế giới không còn chiến tranh nữa.

Câu 2: Những từ nào dưới đây đồng nghĩa với từ “hoà bình”?

hiền hoà, thái bình, yên bình, thanh bình, thanh thản, yên tĩnh

Các từ đồng nghĩa với “hoà bình” là:

• thái bình
• yên bình
• thanh bình

→ Các từ hiền hoà (chỉ tính cách con người), thanh thản (trạng thái tinh thần), yên tĩnh (chỉ không có tiếng động) không đồng nghĩa với “hoà bình”.

Câu 3: Chọn từ thích hợp nhất trong các từ đồng nghĩa (in nghiêng) thay cho bông hoa.

a. Hà Nội là thành phố châu Á đầu tiên được tặng danh hiệu “Thành phố vì hoà bình” (bình yên / hoà bình).

→ Chọn hoà bình vì đây là danh hiệu chính thức “Thành phố vì Hoà bình” do UNESCO trao tặng.

b. Đến thăm nơi đây, tâm hồn mỗi người như lắng lại, tìm thấy sự bình yên (bình yên / thái bình).

→ Chọn bình yên vì nói về cảm xúc, trạng thái tâm hồn của con người.

c. Dưới thung lũng, phong cảnh làng quê hiện ra thật thanh bình (thanh bình / hoà bình).

→ Chọn thanh bình vì miêu tả phong cảnh làng quê yên ả, êm đềm.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình