Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Nội dung tóm tắt bài đọc
Bài đọc Tập hát quan họ của tác giả Nguyễn Phan Hách kể về những buổi tập hát quan họ tại nhà bà Trưởng – một trưởng bè quan họ nữ nổi tiếng. Trong khung cảnh nên thơ của vườn táo mùa xuân, hồ sen mùa hè, các liền chị chít khăn đen, má đỏ hồng, ngồi trên những phiến đá xanh tập từng điệu quan họ dưới sự chỉ dẫn của bà Trưởng: điệu Ngỏ lời thẹn thùng e ấp, điệu Thương nhau nồng cháy thiết tha, điệu Giã bạn lưu luyến dùng dằng. Nhân vật “tôi” say mê nghe hát, tâm trí mãi ngân nga điệp khúc của bài Giã bạn và ước mong đến ngày chính mình được cất lên những giai điệu ấy. Bài đọc thể hiện tình yêu, niềm tự hào đối với nghệ thuật hát quan họ – một nét văn hoá truyền thống đặc sắc của dân tộc Việt Nam.
II. Giải các câu hỏi SGK
Câu hỏi khởi động: Nói vài điều em biết về một môn nghệ thuật truyền thống của nước ta.
Gợi ý: Quan họ, Ca trù, Cải lương,…
Bài tham khảo: Em muốn giới thiệu về nghệ thuật hát Quan họ – một môn nghệ thuật truyền thống nổi tiếng của người dân Bắc Ninh.
- Quan họ là làn điệu dân ca được các liền anh, liền chị hát đối đáp với nhau vào những dịp lễ hội mùa xuân.
- Người hát quan họ thường mặc trang phục truyền thống: liền chị mặc áo tứ thân, đội nón quai thao; liền anh mặc áo dài the, đội khăn xếp.
- Quan họ có nhiều điệu hát rất hay như Ngỏ lời, Thương nhau, Giã bạn,…
- Năm 2009, Dân ca Quan họ Bắc Ninh đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại.
Câu 1: Các liền chị tập hát trong khung cảnh như thế nào?
Các liền chị tập hát trong khung cảnh thơ mộng ở nhà bà Trưởng:
- Đường vào nhà cong như cổ ngỗng, hai bên trồng hoa tầm xuân.
- Trước nhà có hồ rộng thả sen, có vườn trồng táo.
- Táo cổ thụ um tùm rợp bóng, táo chín vỡ thơm nức.
- Những phiến đá xanh xếp như bộ xa lông đồ sộ ngoài trời.
- Trời se se, nắng ấm xuyên qua tàng cây rơi lỗ đỗ xuống thảm lá khô.
Câu 2: Tìm những chi tiết miêu tả các liền chị lúc tập hát.
Những chi tiết miêu tả các liền chị lúc tập hát:
- Chít khăn đen.
- Má đỏ hồng.
- Ngồi trên những phiến đá xanh.
- Tập điệu Ngỏ lời với giọng thẹn thùng, e ấp.
- Tập điệu Thương nhau nồng cháy, thiết tha.
→ Hình ảnh các liền chị hiện lên duyên dáng, dịu dàng và đầy sức sống.
Câu 3: Bà Trưởng dạy các liền chị hát mỗi điệu quan họ dưới đây ra sao?
Điệu Ngỏ lời:
- Phải hát với giọng thẹn thùng, e ấp.
- Tiếng hát phải như nước suối thượng nguồn – róc rách, từ từ, nhưng trong vắt, tinh khôi và hứa hẹn một dòng cuộn cuộn.
Điệu Thương nhau:
- Phải hát nồng cháy, thiết tha.
- Bà Trưởng dạy các chị từ cách lấy hơi, nhả chữ tròn vành rõ tiếng, đến cách ngân rung luyến láy âm thanh.
Điệu Giã bạn:
- Là điệu kết thúc hội hát, để mọi người ai về quê ấy.
- Phải hát với giọng lưu luyến, dùng dằng, đau đáu, nghe buồn biết chừng nào.
Câu 4: Những chi tiết dưới đây giúp em hiểu điều gì về nhân vật “tôi”?
- Ngày nào cũng đến nhà bà Trưởng nghe các liền chị tập hát quan họ.
- Ngân nga mãi điệp khúc của điệu Giã bạn trong tâm trí.
- Mong ngóng đến ngày chính mình được hát các giai điệu đó.
Trả lời:
Những chi tiết trên cho thấy nhân vật “tôi”:
- Rất yêu thích, say mê nghệ thuật hát quan họ (ngày nào cũng đến nhà bà Trưởng nghe hát).
- Bị cuốn hút sâu sắc bởi những giai điệu quan họ – các câu hát cứ ngân nga mãi trong tâm trí.
- Có ước mơ trở thành người hát quan họ, mong đến ngày chính mình cất lên được những giai điệu ấy.
→ Nhân vật “tôi” là một người có tâm hồn nhạy cảm và tình yêu tha thiết với nghệ thuật truyền thống của quê hương.
Câu 5: Dựa vào tranh minh hoạ và nội dung bài đọc, nêu cảm nhận của em về nghệ thuật hát quan họ.
Qua tranh minh hoạ và nội dung bài đọc, em cảm nhận về nghệ thuật hát quan họ như sau:
- Hát quan họ là một môn nghệ thuật truyền thống rất đẹp và giàu tình cảm của dân tộc Việt Nam.
- Các liền chị mặc trang phục truyền thống, hát với giọng ngọt ngào, tình tứ; các liền anh với áo the khăn xếp lịch sự – tạo nên khung cảnh duyên dáng, đầy chất thơ.
- Các điệu hát phong phú, mỗi điệu mang một cảm xúc riêng: có điệu e ấp thẹn thùng, có điệu nồng cháy thiết tha, có điệu lưu luyến bịn rịn.
- Hát quan họ thể hiện tâm hồn tinh tế, sâu lắng và tình cảm gắn bó của người dân quan họ Bắc Ninh.
→ Em thấy yêu mến, tự hào về nghệ thuật hát quan họ và mong muốn nghệ thuật này được gìn giữ, phát huy mãi.
Luyện tập – Câu 1: Tìm trong và ngoài bài đọc 2 – 3 từ cho mỗi nhóm dưới đây:
| Nhóm | Các từ tìm được |
|---|---|
| Môn nghệ thuật | ca trù (M), quan họ, cải lương, chèo, tuồng, kịch, múa rối nước |
| Hoạt động nghệ thuật | hát (M), múa, diễn (kịch), vẽ (tranh), biểu diễn, ngâm thơ |
| Người biểu diễn | ca nương (M), ca sĩ, nghệ sĩ, diễn viên, liền anh, liền chị, nghệ nhân |
Luyện tập – Câu 2: Sử dụng 1 – 2 từ ngữ đã tìm được ở bài tập 1 để đặt câu giới thiệu một môn nghệ thuật truyền thống.
Câu tham khảo:
- Quan họ là một môn nghệ thuật truyền thống của người dân Bắc Ninh, thường được các liền anh, liền chị hát đối đáp trong dịp lễ hội mùa xuân.
- Cải lương là một môn nghệ thuật sân khấu truyền thống của miền Nam nước ta, được các nghệ sĩ biểu diễn với những vở diễn giàu cảm xúc.
- Chèo là một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc của miền Bắc, được các diễn viên hát và diễn trên sân khấu ngoài trời trong các dịp lễ hội.
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình