I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài thơ Tiếng hạt nảy mầm của nhà thơ Tô Hà miêu tả một giờ học ở lớp của các bạn nhỏ khiếm thính. Cô giáo dùng đôi tay để “báo” âm thanh, giúp các em cảm nhận được biết bao điều kì diệu của cuộc sống: tiếng hạt nảy mầm, tiếng lá động, tiếng mẹ gọi, tiếng sóng biển, tiếng vó ngựa,… Qua sự tận tâm, yêu thương của cô, các em học sinh chăm chú, say mê học tập. Bài thơ ca ngợi tấm lòng cao đẹp của cô giáo và sự nỗ lực vươn lên của các bạn nhỏ khiếm thính.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Chơi trò chơi Nghe từ ngữ, đoán âm thanh

Một bạn nêu từ ngữ chỉ âm thanh, một bạn đoán đó là âm thanh của sự vật, hiện tượng nào. Ví dụ:

• tí tách → tiếng mưa rơi
• róc rách → tiếng suối chảy
• rì rào → tiếng lá cây, tiếng sóng biển
• ào ào → tiếng gió thổi mạnh
• tùng tùng → tiếng trống trường
• leng keng → tiếng chuông
• véo von → tiếng chim hót

Câu 1: Ở khổ thơ thứ nhất, chi tiết nào giúp em nhận ra đây là lớp học của trẻ khiếm thính?

Chi tiết cho thấy đây là lớp học của trẻ khiếm thính là:

• “Đôi tay cô cụp mở / Báo tưng bừng thanh âm.”

Cô giáo dùng đôi tay (ngôn ngữ kí hiệu) để “báo” âm thanh cho các bạn nhỏ, thay vì dùng lời nói. Điều này cho thấy các bạn học sinh không thể nghe được bằng tai như các bạn khác.

Câu 2: Theo em, những khó khăn, thiệt thòi của các bạn học sinh trong bài thơ là gì?

Những khó khăn, thiệt thòi của các bạn học sinh khiếm thính:

• Không nghe được những âm thanh quen thuộc của cuộc sống: tiếng chim hót, tiếng lá rơi, tiếng mẹ gọi, tiếng mưa rơi,…
• Việc học tập vất vả hơn vì phải nhìn tay cô, nhìn miệng cô mấp máy thay vì nghe giảng bình thường.
• Việc tập nói, phát âm rất khó khăn, phải cố gắng rất nhiều để “từng âm có nghĩa” bật lên từ môi.

Câu 3: Cô giáo đã gợi lên trong tâm trí học trò những hình ảnh và âm thanh nào của cuộc sống?

Qua đôi tay cô, các bạn nhỏ đã hình dung ra biết bao hình ảnh và âm thanh sinh động của cuộc sống:

• Tiếng hạt nảy mầm.
• Tiếng lá động trong vườn.
• Tiếng sớm mai mẹ gọi.
• Hình ảnh con tàu biển buông neo.
• Hình ảnh ngôi sao mọc rừng chiều.
• Tiếng vó ngựa ran vách đá.
• Tiếng cuộc đời sâu vợi.

→ Đó là những âm thanh, hình ảnh vừa gần gũi vừa kì diệu, giúp các em cảm nhận được vẻ đẹp của thế giới xung quanh.

Câu 4: Những chi tiết nào cho thấy các bạn học sinh rất chăm chú? Vì sao giờ học của cô giáo cuốn hút được các bạn?

Chi tiết cho thấy các bạn học sinh rất chăm chú:

• “Mắt sáng nhìn lên bảng” – ánh mắt tập trung, sáng lên vì hào hứng.
• “Các bé vẫn lặng chăm / Nhìn theo cô mấp máy” – các em im lặng, chăm chú dõi theo từng cử chỉ của cô.

Giờ học cuốn hút được các bạn vì:

• Cô giáo tận tâm, yêu thương học trò, dùng đôi tay và cả tâm hồn để truyền tải thế giới âm thanh.
• Qua đôi tay cô, các em được khám phá bao điều kì diệu của cuộc sống: từ tiếng hạt nảy mầm đến tiếng cuộc đời sâu vợi.
• Giờ học không chỉ là bài học mà còn là hành trình cảm nhận cái đẹp, khiến các em say mê.

Câu 5: Em có suy nghĩ gì về cô giáo của lớp học đặc biệt này qua 2 khổ thơ cuối?

Qua hai khổ thơ cuối, em cảm nhận cô giáo là một người:

• Tận tâm, kiên nhẫn: Cô phải bao “nghĩ suy vất vả”, lo toan để giúp từng âm có nghĩa bật lên từ môi các em.
• Giàu tình yêu thương: Cô yêu thương học trò như con, xúc động đến “nụ cười rưng rưng” khi thấy các em tiến bộ.
• Cao cả, đáng kính trọng: Cô đã đem cả thế giới âm thanh và niềm vui đến cho các bạn nhỏ khiếm thính, giúp các em vượt qua thiệt thòi để hoà nhập với cuộc sống.

→ Em thấy vô cùng cảm phục và biết ơn những cô giáo như thế – những người thầm lặng gieo hạt yêu thương cho đời.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình