Giải các câu hỏi SGK

Đề bài trong SGK:

• Đề 1: Tả một cảnh ao hồ, sông suối ở quê hương em hoặc ở nơi gia đình em sinh sống.
• Đề 2: Tả một cảnh biển đảo em đã được thấy tận mắt hoặc xem trên phim ảnh.

Câu 1: Dựa vào dàn ý đã lập trong hoạt động Viết ở Bài 13, viết bài văn theo yêu cầu của đề bài.

Lưu ý khi viết bài:

• Trình bày rõ 3 phần: mở bài, thân bài, kết bài.
• Tả kĩ những sự vật, hiện tượng đặc sắc, làm nên vẻ đẹp riêng của phong cảnh.
• Lựa chọn từ ngữ gợi tả, kết hợp sử dụng biện pháp so sánh, nhân hoá để lời văn sinh động, hấp dẫn.

Dưới đây là bài văn mẫu cho cả 2 đề để các em tham khảo.

BÀI VĂN MẪU – ĐỀ 1: Tả dòng sông quê em

Quê em có một dòng sông chảy qua tên là sông Lam. Dòng sông ấy đã gắn bó với tuổi thơ em bằng biết bao kỉ niệm êm đềm.

Từ sáng sớm, mặt sông đã trở nên êm ả lạ thường. Sương mù giăng nhẹ trên mặt nước như một tấm lụa mỏng manh, mờ ảo. Nước sông trong veo, có thể nhìn rõ cả đàn cá nhỏ đang tung tăng bơi lội. Khi ánh nắng ban mai chiếu xuống, mặt sông lấp lánh như được dát bạc. Vài chiếc thuyền đánh cá nhẹ nhàng rẽ nước ra khơi, để lại phía sau những vệt sóng dài lăn tăn. Trên bờ, hàng tre xanh nghiêng mình soi bóng, tiếng chim hót líu lo khiến buổi sáng thêm rộn ràng.

Đến buổi trưa, dòng sông như khoác lên mình chiếc áo mới. Nắng vàng rực rỡ chiếu xuống, mặt nước lấp lánh y hệt một tấm gương khổng lồ đang phản chiếu cả bầu trời. Gió mát rượi thổi từ mặt sông vào, mang theo hơi nước dịu ngọt. Trẻ con trong xóm rủ nhau ra sông tắm mát, tiếng cười đùa vang khắp bờ. Sông Lam như một người mẹ hiền, dang rộng vòng tay ôm ấp bọn trẻ vào lòng.

Buổi chiều, dòng sông trở nên hiền dịu và thơ mộng. Ánh hoàng hôn nhuộm cả mặt sông một màu đỏ cam, đẹp như một bức tranh sơn dầu. Đàn cò trắng bay về tổ, in bóng trên mặt nước phẳng lặng. Các bác đánh cá chèo thuyền trở về, tiếng mái chèo khua nước nhè nhẹ hoà cùng tiếng gió xào xạc. Cảnh vật thật yên bình, khiến lòng em cũng thấy nhẹ nhàng, thư thái.

Em rất yêu dòng sông quê em. Em mong sông Lam sẽ mãi trong xanh, hiền hoà để tiếp tục làm đẹp cho quê hương và ôm ấp bao kỉ niệm của em cùng bạn bè trong xóm.

BÀI VĂN MẪU – ĐỀ 2: Tả cảnh biển Sầm Sơn

Kì nghỉ hè năm ngoái, em được bố mẹ cho đi tắm biển Sầm Sơn. Đó là lần đầu tiên em được nhìn thấy biển tận mắt và cảnh biển hôm ấy đã để lại trong em một ấn tượng khó phai.

Từ xa, bãi biển Sầm Sơn hiện ra thật rộng lớn. Bãi cát trắng mịn trải dài tít tắp, mềm mại dưới bước chân em. Trên cát, em nhìn thấy nhiều vỏ sò, vỏ ốc nhỏ xinh đủ màu sắc rải rác khắp nơi, trông giống những viên kẹo tí hon mà biển vừa gửi tặng. Du khách khắp mọi miền tụ về đây rất đông vui, tiếng cười nói vang cả một khoảng bãi biển.

Bước tới gần mép nước, em thấy nước biển xanh biếc kì diệu. Nước biển trong veo như ngọc bích, có thể nhìn thấy cả những viên đá nhỏ dưới đáy. Từng đợt sóng nối tiếp nhau vỗ vào bờ, rì rào như đang thì thầm kể chuyện. Sóng biển giống một chú bé tinh nghịch, cứ chạy ra rồi lại chạy vào, mỗi lần “chạy vào” lại mang theo bọt trắng xoá. Gió biển mằn mặn, mát rượi thổi tung mái tóc em.

Nhìn ra xa hơn, mặt biển xanh thẫm hoà vào bầu trời trong veo, tạo thành đường chân trời tít tắp. Vài chiếc thuyền đánh cá thấp thoáng trên mặt biển như những chấm nhỏ. Trên cao, những cánh chim hải âu chao liệng, thỉnh thoảng lại lao xuống mặt nước để bắt cá, trông thật ngoạn mục.

Em rất yêu biển Sầm Sơn. Em mong sẽ có dịp trở lại nơi đây để lại được đắm mình trong làn nước mát lành và ngắm nhìn biển xanh mênh mông. Biển thật đẹp – vẻ đẹp bao la, dịu dàng mà cũng đầy quyến rũ của quê hương Việt Nam.

Câu 2: Đọc soát và chỉnh sửa

Sau khi viết xong, các em cùng bạn đọc lại bài và chỉnh sửa theo các tiêu chí sau:

• Bố cục bài văn:
  • Bài văn đã có đủ 3 phần (mở bài, thân bài, kết bài) chưa?
  • Mở bài đã giới thiệu được phong cảnh hấp dẫn chưa?
  • Kết bài đã nêu được cảm xúc, tình cảm rõ ràng chưa?
• Trình tự miêu tả:
  • Đã tả theo một trình tự rõ ràng (không gian, thời gian, hoặc kết hợp) chưa?
  • Các ý có sắp xếp hợp lí, dễ theo dõi không?
• Từ ngữ và biện pháp tu từ:
  • Đã sử dụng từ ngữ gợi tả (từ chỉ hình ảnh, âm thanh, màu sắc) chưa?
  • Có sử dụng biện pháp so sánh, nhân hoá để câu văn sinh động chưa?
  • Đã kết hợp nhiều giác quan (nhìn, nghe, ngửi, chạm) khi miêu tả chưa?
• Chính tả và ngữ pháp:
  • Có lỗi chính tả nào không?
  • Câu văn đã rõ ràng, đủ ý chưa?

Vận dụng

1. Đọc bài văn của em cho người thân nghe và tiếp thu góp ý.

Gợi ý cách thực hiện:

• Bước 1: Đọc to, rõ ràng, diễn cảm bài văn của mình cho ông bà, bố mẹ hoặc anh chị nghe.
• Bước 2: Sau khi đọc, em có thể hỏi người thân:
  • Bài văn của con có hay không? Phần nào con tả tốt nhất?
  • Có chỗ nào cần sửa lại cho hay hơn không?
  • Cách dùng từ, đặt câu đã phù hợp chưa?
• Bước 3: Ghi nhớ những lời góp ý để chỉnh sửa lại bài văn cho hoàn thiện hơn.

2. Tìm đọc đoạn văn, bài văn tả cảnh miền núi, trung du, đồng bằng,… và chép lại những câu văn hay.

Gợi ý một số tác phẩm hay để tham khảo:

• Đất rừng phương Nam – Đoàn Giỏi (tả cảnh rừng U Minh, sông nước Nam Bộ).
• Rừng xà nu – Nguyễn Trung Thành (tả rừng Tây Nguyên).
• Sông Đà – Nguyễn Tuân (tả cảnh sông núi Tây Bắc).
• Quê nội – Võ Quảng (tả làng quê Trung Bộ).
• Các bài văn tả cảnh trên báo Nhi Đồng, Thiếu Niên Tiền Phong.

Cách chép câu văn hay:

• Chuẩn bị một cuốn sổ tay văn học.
• Khi đọc, gặp câu văn nào có hình ảnh so sánh, nhân hoá đẹp hoặc từ ngữ gợi tả sinh động thì chép lại.
• Ghi thêm tên tác phẩm, tác giả để dễ tra cứu sau này.
• Đọc lại những câu văn hay để học cách viết và dùng khi làm bài văn của mình.

Ví dụ câu văn hay để tham khảo:

“Nắng bốc hương hoa tràm thơm ngây ngất. Gió đưa mùi hương ngọt lan xa, phảng phất khắp rừng. Mấy con kì nhông nằm phơi lưng trên gốc cây mục, sắc da luôn luôn biến đổi từ xanh hoá vàng, từ vàng hoá đỏ, từ đỏ hoá tím xanh…” – Đoàn Giỏi

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình