I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài đọc kể về hành trình của hai nhà du hành vũ trụ (nhân vật “tôi” và Chăn-bai). Trên đường thám hiểm, con tàu gặp sự cố nên phải hạ cánh xuống một hành tinh lạ. Tại đây, hai bạn phát hiện nhiều điều đặc biệt: người dân là người máy với da nhiều màu và tay bằng thép, thời gian tính khác Trái Đất, máy móc làm mọi việc, ô tô biết bay,… Nhưng khi thấy quá nóng bức và phát hiện cây đại thụ cũng chỉ là máy, nhân vật “tôi” bỗng nhớ da diết Trái Đất – nơi có bóng cây râm mát và tiếng chim hót. Câu chuyện gợi cho em suy nghĩ về giá trị của thiên nhiên và tình yêu quê hương trên Trái Đất thân yêu.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Tưởng tượng em đến một hành tinh ngoài Trái Đất, em sẽ thấy những gì?

Nếu được đến một hành tinh ngoài Trái Đất, em có thể sẽ thấy:

• Bầu trời và cảnh vật khác lạ: có nhiều mặt trăng, mặt trời nhiều màu, bầu trời tím hoặc xanh biếc,…
• Sinh vật kì lạ: người ngoài hành tinh có hình dáng khác thường, da nhiều màu sắc,…
• Máy móc, công nghệ hiện đại: nhà cửa bay trên không, xe cộ tự động, người máy phục vụ,…
• Cây cối, động vật khác Trái Đất: có thể phát sáng, đổi màu,…
• Khí hậu, thời gian khác biệt so với Trái Đất.

Câu 1: Tìm chi tiết cho biết lí do con tàu phải hạ cánh xuống hành tinh gần nhất.

Lí do con tàu phải hạ cánh xuống hành tinh gần nhất là do con tàu gặp sự cố kĩ thuật khi đang thám hiểm không gian:

• “Phía trước tàu bỗng xuất hiện những tia sáng nhấp nháy.”
• “Các kim đồng hồ ở buồng lái rối loạn, rồi không nhúc nhích nữa.”

→ Vì vậy, tàu buộc phải đáp xuống hành tinh gần nhất để đảm bảo an toàn.

Câu 2: Hai nhà du hành phát hiện ra những điều gì đặc biệt ở hành tinh đó?

Hai nhà du hành phát hiện nhiều điều đặc biệt ở hành tinh lạ:

• Về con người: Đó là người máy với da nhiều màu (hồng, ánh xanh, vàng nghệ, tím,…); vài người có cánh tay bằng thép; họ có sức mạnh phi thường, “quen dời non, lấp biển”.
• Về thời gian: Cách tính thời gian rất khác Trái Đất: 10 giờ một ngày, 10 ngày một tuần, 10 tuần một tháng, 10 tháng một năm.
• Về máy móc, phương tiện: Tất cả các việc (xây dựng, cắt tóc, tẩm quất,…) đều do máy làm; có những chiếc ô tô vừa chạy vừa bay, hoạt động bằng giọng nói của chủ nhân.
• Về khí hậu và cây cối: Thời tiết oi bức lạ thường (30 độ đã rất nóng); có cây đại thụ trông xanh tươi nhưng thực chất chỉ là máy hình cây.

Câu 3: Vì sao nhân vật “tôi” cảm thấy nhớ Trái Đất?

Nhân vật “tôi” cảm thấy nhớ Trái Đất vì:

• Hành tinh lạ tuy hiện đại, kì lạ nhưng lại oi bức, khó chịu mặc dù có rất nhiều “cây”.
• Khi sờ vào cây đại thụ, nhân vật phát hiện đó chỉ là một chiếc máy hình cây, không phải cây thật.
• Nhân vật cảm thấy thiếu vắng thiên nhiên thật sự – thứ mà Trái Đất luôn có.
• Nhân vật thèm bóng cây râm mát và tiếng chim hót ríu ran – những điều bình dị nhưng vô cùng quý giá ở Trái Đất.

→ Chi tiết đó cho thấy: dù hành tinh nào có hiện đại đến đâu cũng không thể sánh bằng Trái Đất – nơi có thiên nhiên tươi đẹp và sự sống động thân thương.

Câu 4: Đóng vai một người máy trên hành tinh lạ, giới thiệu về hành tinh đó.

Bài giới thiệu mẫu (đóng vai người máy):

Xin chào các bạn Trái Đất! Các bạn nhìn tôi có lạ không? Để tôi nói cho các bạn nghe về chúng tôi và nơi chúng tôi sống nhé!

Chúng tôi đều là người máy, có da nhiều màu sắc như hồng, xanh, vàng nghệ, tím,… Nhiều bạn của tôi có cánh tay bằng thép rất khoẻ, có thể “dời non, lấp biển” trong nháy mắt.

Ở hành tinh của tôi, cách tính thời gian rất đặc biệt: một ngày có mười giờ, một tuần có mười ngày, một tháng có mười tuần và một năm có mười tháng. Có lẽ khác với Trái Đất của các bạn đấy nhỉ?

Mọi công việc ở đây đều do máy móc đảm nhiệm: từ xây dựng, cắt tóc, đến tẩm quất,… Chúng tôi có những chiếc ô tô vừa chạy vừa bay, chỉ cần nói là chúng sẽ đưa chúng tôi đến bất cứ nơi đâu. Ngay cả những cây “đại thụ” các bạn thấy cũng đều là cây máy đấy!

Các bạn có muốn đến thăm hành tinh của chúng tôi không?

Câu 5: Kể tiếp phần kết thúc cho câu chuyện.

Gợi ý: Thế rồi…, Bỗng nhiên…, Cuối cùng,…

Bài kể tiếp mẫu:

Thế rồi, trong lúc tôi đang mải mê nghĩ về Trái Đất, Chăn-bai chạy đến báo tin vui: các kĩ sư người máy đã sửa xong con tàu của chúng tôi. Họ giúp đỡ chúng tôi rất nhiệt tình mà không đòi hỏi điều gì.

Bỗng nhiên, tôi cảm thấy hành tinh này cũng thật ấm áp, dù không có thiên nhiên thật sự. Chúng tôi tạm biệt những người bạn người máy tốt bụng, hứa một ngày nào đó sẽ quay trở lại thăm.

Cuối cùng, con tàu cất cánh bay về Trái Đất. Nhìn qua ô cửa sổ, tôi thấy ngôi nhà xanh biếc của mình đang chờ đón. Vừa đặt chân xuống Trái Đất, tôi hít một hơi thật sâu và mỉm cười – tiếng chim hót ríu ran, làn gió mát và bóng cây xanh mát chưa bao giờ quý giá đến thế!

Luyện từ

Câu 1: Tìm trong và ngoài bài đọc những từ ngữ chỉ sự vật trong vũ trụ. M: sao Kim,…

• Từ ngữ trong bài đọc: hành tinh, không gian, Trái Đất, tàu vũ trụ, tia sáng.
• Từ ngữ ngoài bài đọc: sao Kim, sao Hoả, sao Mộc, sao Thổ, sao Thuỷ, sao Diêm Vương, Mặt Trời, Mặt Trăng, dải Ngân Hà, thiên hà, ngôi sao, chòm sao, sao chổi, thiên thạch, vệ tinh, tinh vân, vũ trụ,…

Câu 2: Tìm các đại từ trong đoạn dưới đây và cho biết mỗi đại từ đó dùng để xưng hô hay để thay thế.

Tôi thích nhất những chiếc ô tô vừa chạy vừa bay. Chúng hoạt động theo yêu cầu bằng giọng nói của chủ nhân.

Câu 3: Viết tiếp câu dưới đây, trong đó có sử dụng đại từ thay thế.

Tôi lại gần một cây đại thụ. 🌸

Một số câu mẫu:

• Tôi lại gần một cây đại thụ. Nó có thân to đồ sộ, gốc rễ xù xì và cành lá xanh tươi. (đại từ “nó” thay thế cho “cây đại thụ”)
• Tôi lại gần một cây đại thụ. Nhưng khi sờ vào nó, tôi bỗng phát hiện đó chỉ là một chiếc máy hình cây. (đại từ “nó” thay thế cho “cây đại thụ”)
• Tôi lại gần một cây đại thụ. Đó là loài cây tôi chưa từng thấy trên Trái Đất. (đại từ “đó” thay thế cho “cây đại thụ”)

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình