I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài thơ Trước cổng trời của tác giả Nguyễn Đình Ảnh miêu tả vẻ đẹp hùng vĩ, thơ mộng của vùng núi cao qua hình ảnh “cổng trời” – một khoảng trời mở ra giữa hai vách đá. Từ cổng trời, cảnh vật hiện ra với muôn sắc màu: cỏ hoa, thác nước, đàn dê, rừng nguyên sơ, ráng chiều, ruộng lúa chín, tiếng nhạc ngựa,… Nổi bật giữa khung cảnh ấy là hình ảnh những người dân tộc Tày, Giáy, Dao chăm chỉ lao động, làm cho cả vùng núi rừng sương giá trở nên ấm áp, đầy sức sống. Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên và con người vùng cao Việt Nam.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Theo em, vì sao cảnh vật trong bức tranh dưới đây được gọi là “cổng trời”?

Cảnh vật trong bức tranh được gọi là “cổng trời” vì:

• Giữa hai vách đá cao dựng đứng có một khoảng trống mở ra như một chiếc cổng.
• Nhìn qua khoảng trống ấy, ta thấy bầu trời rộng lớn, mây trôi, gió thoảng – giống như một cánh cổng dẫn lên trời.
• Vì nằm ở vùng núi cao, gần với mây trời nên người ta gọi đó là “cổng trời”.

Câu 1: Dựa vào khổ thơ thứ nhất, hãy miêu tả khung cảnh “cổng trời” theo hình dung của em.

Theo hình dung của em, khung cảnh “cổng trời” hiện lên như sau:

• Giữa hai bên vách đá cao dựng đứng, mở ra một khoảng trời rộng lớn.
• Trong khoảng trời ấy có gió thổi nhẹ nhàng, những đám mây trắng lững lờ trôi.
• Cảnh tượng vừa hùng vĩ, vừa thơ mộng, khiến người ngắm cảm giác như đang đứng trước một chiếc cổng dẫn lên bầu trời ngay giữa mặt đất.

Câu 2: Từ cổng trời, cảnh vật hiện ra với những hình ảnh nào? Em thấy hình ảnh nào thú vị nhất? Vì sao?

Từ cổng trời, cảnh vật hiện ra với những hình ảnh:

• Xa ngút ngát bao sắc màu cỏ hoa.
• Con thác réo ngân nga.
• Đàn dê soi đáy suối.
• Ngút ngàn cây trái dọc vùng rừng nguyên sơ.
• Ráng chiều như hơi khói.
• Những vạt nương màu mật, lúa chín ngập lòng thung.
• Tiếng nhạc ngựa rung suốt triền rừng hoang dã.

Hình ảnh thú vị nhất:

Em thấy hình ảnh “Đàn dê soi đáy suối” thú vị nhất. Vì hình ảnh này rất sinh động và đáng yêu: đàn dê cúi xuống uống nước, bóng của chúng in xuống mặt suối trong veo như một tấm gương. Cảnh vật vừa yên bình vừa gần gũi, khiến em cảm nhận được vẻ đẹp thơ mộng của núi rừng.

(Các em có thể chọn hình ảnh khác mà mình yêu thích, miễn là nêu được lí do phù hợp.)

Câu 3: Hình ảnh con người trong 2 khổ thơ cuối có những điểm chung nào?

Hình ảnh con người trong hai khổ thơ cuối có những điểm chung sau:

• Đều là người dân tộc thiểu số vùng cao: người Tày, người Giáy, người Dao.
• Đều đang chăm chỉ lao động: đi gặt lúa, trồng rau, đi tìm măng, hái nấm.
• Đều mặc trang phục truyền thống: vạt áo chàm thấp thoáng giữa nắng chiều.
• Đều mang đến sự sống, hơi ấm cho núi rừng vùng cao lạnh giá.

Câu 4: Theo em, điều gì đã khiến cho cảnh rừng sương giá như ấm lên?

Cảnh rừng sương giá như ấm lên nhờ:

• Sự xuất hiện của con người: hình ảnh người Tày, người Giáy, người Dao đi lại, làm việc khắp núi rừng.
• Không khí lao động hăng say: gặt lúa, trồng rau, tìm măng, hái nấm khiến núi rừng trở nên rộn ràng, sôi động.
• Sắc màu ấm áp của con người: vạt áo chàm thấp thoáng “nhuộm xanh cả nắng chiều”.
• Âm thanh của cuộc sống: gió thổi, suối reo hoà cùng tiếng cười nói, tiếng nhạc ngựa,…

→ Chính con người và hoạt động lao động đã thổi hơi ấm và sức sống vào cảnh rừng sương giá.

Câu 5: Nêu chủ đề của bài thơ.

Chủ đề: Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp hùng vĩ, thơ mộng của thiên nhiên vùng cao và cuộc sống lao động cần cù, ấm áp của những người dân tộc thiểu số nơi đây. Qua đó, tác giả thể hiện tình yêu, niềm tự hào với quê hương, đất nước Việt Nam.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình