Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Nội dung tóm tắt bài đọc
Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận khắc hoạ cảnh đoàn thuyền ra khơi đánh cá giữa vẻ đẹp hùng vĩ, thơ mộng của biển đêm và bình minh. Khi mặt trời xuống biển như hòn lửa, đêm buông xuống, cũng là lúc đoàn thuyền ra khơi với câu hát vang lên hoà cùng gió khơi. Trên biển, người dân chài cất tiếng hát gọi cá, ngợi ca biển cả bao la với những đàn cá bạc, cá thu như con thoi dệt biển. Họ coi biển như người mẹ hiền nuôi lớn bao đời. Đến rạng đông, họ kéo lưới đầy cá bạc vẩy vàng và trở về trong ánh nắng hồng. Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời, mở ra một ngày mới huy hoàng với thành quả lao động dồi dào. Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên biển cả, tinh thần lao động hăng say và tình yêu, lòng biết ơn của người dân chài với biển quê hương.
II. Giải các câu hỏi SGK
Câu hỏi khởi động: Trao đổi với bạn những điều em biết về cuộc sống, công việc của người dân miền biển.
Công việc của người dân miền biển rất phong phú:
- Đánh bắt hải sản: ra khơi bắt cá, tôm, mực,…
- Nuôi trồng thuỷ sản: nuôi tôm, cá, ngao, sò trong các đầm, lồng bè.
- Làm muối: dẫn nước biển vào ruộng để phơi thành muối.
- Chế biến hải sản: phơi khô cá, làm nước mắm, đóng hộp hải sản.
- Đóng và sửa tàu thuyền, buôn bán hải sản.
Người dân miền biển: cần cù, chịu khó, dũng cảm đối mặt với sóng gió; luôn yêu biển, gắn bó với biển và đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau.
Câu 1: Ở khổ thơ thứ nhất, đoàn thuyền đánh cá ra khơi trong khung cảnh thiên nhiên như thế nào? Cách miêu tả của nhà thơ có gì đặc biệt?
Khung cảnh thiên nhiên khi đoàn thuyền ra khơi:
| Sự vật | Hình ảnh trong thơ |
|---|---|
| Mặt trời | Mặt trời xuống biển như hòn lửa → mặt trời đỏ rực từ từ chìm xuống biển. |
| Sóng | Sóng đã cài then → sóng như những chiếc then cửa. |
| Đêm | đêm sập cửa → màn đêm buông xuống như cánh cửa lớn khép lại. |
Cách miêu tả đặc biệt của nhà thơ:
- Nhà thơ dùng biện pháp so sánh (mặt trời như hòn lửa) và nhân hoá (sóng cài then, đêm sập cửa).
- Cả vũ trụ hiện lên như một ngôi nhà khổng lồ: khi thiên nhiên nghỉ ngơi (đêm khép cửa) thì con người bắt đầu ra khơi lao động.
→ Cách miêu tả sinh động, giàu hình ảnh, khiến khung cảnh biển đêm vừa hùng vĩ vừa gần gũi, ấm áp.
Câu 2: Tìm trong bài thơ những chi tiết thể hiện tình cảm, cảm xúc của những người đánh cá trên biển.
a. Niềm vui trong lao động:
- Câu hát căng buồm cùng gió khơi → tiếng hát rộn rã ngay khi ra khơi.
- Hát rằng: cá bạc Biển Đông lặng… / Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi! → hát gọi cá đầy hứng khởi.
- Ta hát bài ca gọi cá vào / Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao → tiếng hát hoà cùng nhịp trăng.
- Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng → hăng say kéo lưới đầy cá.
- Câu hát căng buồm với gió khơi / Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời → trở về trong niềm vui thắng lợi.
b. Tình yêu và lòng biết ơn đối với biển cả:
- Biển cho ta cá như lòng mẹ / Nuôi lớn đời ta tự buổi nào → so sánh biển với lòng mẹ hiền, luôn bao dung nuôi lớn con người.
- Cách gọi “đoàn cá ơi!” → thân thương như gọi người bạn.
→ Những người đánh cá vừa hăng say lao động, vừa yêu thương, biết ơn biển cả – nguồn sống bao đời của họ.
Câu 3: Những hình ảnh ở khổ thơ cuối có ý nghĩa gì?
Câu hát căng buồm với gió khơi / Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời / Mặt trời đội biển nhô màu mới, / Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
Ý nghĩa các hình ảnh:
- Câu hát căng buồm với gió khơi: tiếng hát vui tươi sau một đêm lao động thành công.
- Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời: hình ảnh hùng vĩ, khoẻ khoắn – con người sánh ngang tầm vũ trụ, làm chủ biển khơi.
- Mặt trời đội biển nhô màu mới: cảnh bình minh rực rỡ, mở ra một ngày mới tươi sáng.
- Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi: thành quả lao động dồi dào, khoang thuyền đầy ắp cá.
→ Khổ thơ cuối là khúc ca chiến thắng của người lao động, thể hiện niềm vui, sự no ấm và niềm tin vào một tương lai tươi sáng.
Câu 4: Bài thơ giúp em cảm nhận được những vẻ đẹp nào của cuộc sống?
Bài thơ giúp em cảm nhận được nhiều vẻ đẹp của cuộc sống:
- Vẻ đẹp thiên nhiên biển cả: hùng vĩ, thơ mộng, tràn đầy sức sống với hình ảnh mặt trời, sóng, trăng, cá bạc, cá thu.
- Vẻ đẹp lao động: người dân chài hăng say, khoẻ khoắn, cất tiếng hát vang trên biển, không quản đêm khuya, sóng gió.
- Vẻ đẹp tình cảm con người: yêu biển, biết ơn biển như tình cảm với người mẹ hiền.
- Vẻ đẹp cuộc sống ấm no: thành quả lao động dồi dào, mở ra tương lai tươi sáng.
→ Bài thơ khiến em thêm yêu quý biển cả và trân trọng người lao động trên quê hương mình.
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình