Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Hướng dẫn cách viết
1. Thế nào là bài văn kể chuyện sáng tạo?
Là bài văn kể lại một câu chuyện đã đọc, đã nghe nhưng người viết có thêm chi tiết mới hoặc thay đổi cách kết thúc mà không làm thay đổi nội dung chính và ý nghĩa của câu chuyện.
2. Bố cục bài văn (3 phần):
- Mở bài: Giới thiệu câu chuyện (tên truyện, tác giả, ấn tượng chung).
- Thân bài: Kể lại câu chuyện theo diễn biến, có thêm các chi tiết sáng tạo.
- Kết bài: Nêu suy nghĩ, cảm xúc hoặc bài học rút ra từ câu chuyện.
3. Các cách sáng tạo chi tiết:
- Thêm chi tiết tả cảnh (bầu trời, dòng sông, cánh đồng,…).
- Thêm chi tiết tả ngoại hình và hoạt động của nhân vật.
- Thêm lời thoại cho nhân vật.
- Tưởng tượng mình tham gia vào câu chuyện, được “nhìn”, “nghe”, “chạm vào” mọi sự vật để sáng tạo chi tiết.
- Thay đổi cách kết thúc của câu chuyện.
Lưu ý: Chi tiết sáng tạo phải phù hợp với nội dung và ý nghĩa của câu chuyện gốc.
II. Giải các câu hỏi SGK
Câu 1:
a. Bài văn trên kể lại câu chuyện gì?
Bài văn kể lại câu chuyện Một chuyến phiêu lưu của tác giả Nguyễn Thị Kim Hoà. Truyện kể về mèo nhép rủ chuột xù sang sông chơi, bị rắn tấn công, may nhờ có bác ngựa và chuột xù dũng cảm cứu giúp nên cả hai được an toàn trở về.
b. Tìm phần mở bài, thân bài và kết bài của bài văn. Nêu ý chính của mỗi phần.
| Phần | Nội dung | Ý chính |
|---|---|---|
| Mở bài | Từ “Nếu hay đọc truyện phiêu lưu…” đến “…Nguyễn Thị Kim Hoà.” | Giới thiệu tên câu chuyện và tác giả. |
| Thân bài | Từ “Chuyện kể rằng, một hôm…” đến “…cố nén cười.” | Kể lại diễn biến câu chuyện. |
| Kết bài | Từ “Câu chuyện thật thú vị…” đến hết. | Nêu cảm nhận và bài học rút ra từ câu chuyện. |
c. Các chi tiết sáng tạo A, B được bổ sung vào phần nào của bài văn?
Cả hai chi tiết sáng tạo A và B đều được bổ sung vào phần thân bài.
d. Tìm nội dung phù hợp với mỗi chi tiết sáng tạo A, B.
- Chi tiết A (lời của chuột xù và mèo nhép về việc bác ngựa cảnh báo nguy hiểm): Sáng tạo thêm lời thoại cho nhân vật.
- Chi tiết B (miêu tả cỏ phủ kín cánh đồng như tấm thảm xanh mát, cây cối xanh mướt, không gian ngát mùi cỏ thơm): Sáng tạo thêm chi tiết tả cảnh.
Câu 2: Theo em, đoạn dưới đây có thể thay cho đoạn nào của câu chuyện?
Đoạn văn (chuột xù bò dậy, mèo nhép xấu hổ đòi về, cả nhóm cười vui) có thể thay cho đoạn cuối của phần thân bài – đoạn kể về cảnh trên lưng bác ngựa trở về (“Trên lưng bác ngựa trở về… cố nén cười”).
→ Đây là cách sáng tạo bằng việc thay đổi cách kết thúc câu chuyện: thay vì mèo nhép tưởng chuột xù bị thương và khóc, thì cả nhóm cùng cười vui vẻ và mèo nhép nhận ra bài học.
Câu 3: Nêu những cách em có thể vận dụng để viết bài văn kể chuyện sáng tạo.
Một số cách em có thể vận dụng:
- Thêm chi tiết tả cảnh để câu chuyện sinh động hơn.
- Thêm chi tiết tả ngoại hình và hoạt động của nhân vật.
- Thêm lời thoại để nhân vật gần gũi, thú vị hơn.
- Tưởng tượng mình đang tham gia vào câu chuyện để “nhìn”, “nghe”, “chạm vào” mọi sự vật rồi kể lại.
- Thay đổi cách kết thúc của câu chuyện theo ý mình.
Vận dụng
1. Kể cho người thân nghe câu chuyện Một chuyến phiêu lưu với chi tiết em sáng tạo thêm.
Bài mẫu 1 (sáng tạo bằng cách thêm tả cảnh và lời thoại)
Trong những câu chuyện em từng đọc, em rất thích truyện Một chuyến phiêu lưu của tác giả Nguyễn Thị Kim Hoà.
Chuyện kể rằng, một buổi sáng đẹp trời, mèo nhép rủ chuột xù sang sông chơi. Bầu trời hôm ấy trong xanh, những đám mây trắng bồng bềnh như bông. Chuột xù ngập ngừng nói:
– Cậu ơi, sang bên kia sông xa lắm, tớ sợ nguy hiểm.
Mèo nhép cười tinh nghịch:
– Cậu đừng lo, có tớ ở đây rồi!
Hai bạn nhờ bác ngựa hiền lành đưa qua sông. Đồng cỏ bên kia đẹp như một bức tranh, cỏ non xanh mướt, những bông hoa dại nhỏ xíu đủ màu đung đưa trong gió. Mèo nhép thích chí nhảy nhót khắp nơi, mặc kệ chuột xù cảnh báo trong bụi cỏ có rắn. Bỗng một con rắn bị đánh thức, tức giận lao về phía mèo nhép. Chuột xù nhanh trí nhảy từ mỏm đá xuống mình rắn để cứu bạn. May thay, bác ngựa kịp chạy tới đưa cả hai về an toàn.
Câu chuyện đã dạy em rằng phải biết lắng nghe lời khuyên của người khác để giữ an toàn cho mình và cho bạn bè.
Bài mẫu 2 (sáng tạo bằng cách tả nhân vật và thay đổi kết thúc)
Em xin kể lại câu chuyện Một chuyến phiêu lưu của tác giả Nguyễn Thị Kim Hoà mà em rất yêu thích.
Chuyện kể về mèo nhép nghịch ngợm với bộ lông vàng óng và đôi mắt tròn xoe luôn ánh lên vẻ tò mò. Một hôm, mèo nhép rủ chuột xù – cô bạn nhỏ nhắn, nhút nhát nhưng rất thông minh – sang sông chơi. Chuột xù từ chối vì sợ nguy hiểm, nhưng thấy mèo nhép nhất định đi một mình, chuột xù đành đồng ý. Hai bạn nhờ bác ngựa già hiền hậu đưa sang sông.
Đồng cỏ bên kia sông xanh mướt, đẹp như trong truyện cổ tích. Mèo nhép mải mê chạy nhảy, không nghe lời chuột xù dặn tránh bụi cỏ có rắn. Bỗng một con rắn xuất hiện, tức giận lao tới. Chuột xù dũng cảm nhảy xuống đánh lạc hướng rắn để cứu bạn. Rắn bị chuột xù làm cho tối tăm mặt mũi rồi bỏ đi. May mắn cả hai đều bình an.
Trên đường về, mèo nhép ôm chầm lấy chuột xù, xấu hổ nói:
– Tớ xin lỗi cậu. Từ nay tớ sẽ luôn lắng nghe cậu.
Bác ngựa cười hiền:
– Các cháu biết nhận lỗi là ngoan lắm rồi.
Từ hôm đó, mèo nhép và chuột xù trở thành đôi bạn thân thiết, luôn cùng nhau chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau. Câu chuyện giúp em hiểu rằng: biết lắng nghe và biết nhận lỗi chính là điều quý giá nhất trong tình bạn.
2. Tìm đọc một câu chuyện về thế giới tuổi thơ.
Gợi ý một số câu chuyện phù hợp với học sinh lớp 5:
- Dế Mèn phiêu lưu kí – Tô Hoài
- Đất rừng phương Nam – Đoàn Giỏi
- Tuổi thơ dữ dội – Phùng Quán (đoạn trích phù hợp)
- Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ – Nguyễn Nhật Ánh
- Kính vạn hoa – Nguyễn Nhật Ánh
Khi đọc, em hãy chú ý ghi lại: tên truyện, tác giả, nhân vật em yêu thích và điều em học được từ câu chuyện.
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình