I. Hướng dẫn cách viết

Đề bài: Viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một câu chuyện em đã đọc, đã nghe.

Đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một câu chuyện thường có 3 phần: Mở đầu, Triển khai, Kết thúc (phần lý thuyết chi tiết các em đã học ở Bài 21 – Tìm hiểu cách viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một câu chuyện, các em có thể mở lại để ôn tập).

Ở bài này, các em sẽ tìm ý – tức là chuẩn bị các ý cần thiết trước khi viết. Các bước tìm ý gồm:

1. Chuẩn bị

• Đọc kĩ câu chuyện em đã chọn để nhận rõ tình cảm, cảm xúc của mình.
• Tóm tắt câu chuyện để nhớ nội dung chính.
• Lựa chọn chi tiết gây ấn tượng để bày tỏ tình cảm, cảm xúc.

2. Lập dàn ý theo 3 phần

• Mở đầu: Giới thiệu tên câu chuyện, tác giả, ấn tượng chung.
• Triển khai: Kể tóm tắt nội dung; nêu điều em yêu thích (nhân vật, bài học,…); bộc lộ cảm xúc.
• Kết thúc: Khẳng định giá trị của câu chuyện, nhấn mạnh cảm xúc.

3. Dùng từ ngữ giàu cảm xúc

Các từ như: yêu mến, ngưỡng mộ, xúc động, thấm thía, khâm phục, khó quên,…

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu 1: Chuẩn bị.

a. Đọc kĩ câu chuyện em đã chọn để nhận rõ tình cảm, cảm xúc của em đối với câu chuyện.

Em chọn câu chuyện Trạng nguyên Nguyễn Hiền – câu chuyện kể về vị trạng nguyên nhỏ tuổi nhất trong lịch sử nước ta.

Sau khi đọc, em cảm thấy: khâm phục, yêu mến cậu bé Nguyễn Hiền và xúc động trước tinh thần hiếu học của cậu.

b. Tóm tắt câu chuyện để nhớ nội dung chính.

Nguyễn Hiền sinh ra trong một gia đình nghèo. Ngay từ nhỏ, cậu đã rất thông minh và ham học. Vì nhà nghèo không được đến trường, cậu đứng ngoài lớp học nghe thầy giảng bài, lấy lưng trâu làm bàn, dùng ngón tay viết chữ trên nền đất. Nhờ chăm chỉ và thông minh, năm 13 tuổi, Nguyễn Hiền đã đỗ Trạng nguyên, trở thành trạng nguyên nhỏ tuổi nhất của nước ta.

c. Lựa chọn chi tiết gây ấn tượng để bày tỏ tình cảm, cảm xúc.

Những chi tiết gây ấn tượng nhất:

• Nguyễn Hiền đứng ngoài lớp học để nghe thầy giảng vì nhà nghèo không được đi học.
• Cậu lấy lưng trâu làm bàn, viết chữ trên nền đất bằng ngón tay.
• Đỗ Trạng nguyên khi mới 13 tuổi.

Câu 2: Tìm ý.

Mở đầu:

Giới thiệu câu chuyện Trạng nguyên Nguyễn Hiền và nêu ấn tượng chung: một câu chuyện xúc động về tinh thần hiếu học của cậu bé Nguyễn Hiền.

Triển khai:

Kể tóm tắt nội dung câu chuyện:

• Nguyễn Hiền sinh ra trong gia đình nghèo, không được đến trường.
• Cậu đứng ngoài lớp nghe giảng, lấy lưng trâu làm bàn, viết chữ trên đất.
• 13 tuổi đỗ Trạng nguyên, trở thành trạng nguyên nhỏ tuổi nhất nước ta.

Những điều em yêu thích ở câu chuyện:

• Nhân vật Nguyễn Hiền đáng kính trọng: thông minh, ham học, giàu nghị lực dù hoàn cảnh khó khăn.
• Câu chuyện truyền cảm hứng tích cực: dù nghèo khó vẫn có thể học giỏi, thành công nếu biết cố gắng.
• Bài học ý nghĩa: phải chăm chỉ, kiên trì, không đầu hàng trước khó khăn.

Tình cảm, cảm xúc của em:

• Yêu mến, ngưỡng mộ cậu bé Nguyễn Hiền vì tinh thần vượt khó.
• Xúc động, thấm thía trước những chi tiết như cậu viết chữ trên nền đất, lấy lưng trâu làm bàn.
• Cảm thấy được truyền động lực học tập từ tấm gương của Nguyễn Hiền.

Kết thúc:

Khẳng định câu chuyện Trạng nguyên Nguyễn Hiền để lại trong em bài học sâu sắc về tinh thần hiếu học. Em sẽ noi gương cậu bé để cố gắng chăm chỉ học tập hơn.

Câu 3: Góp ý và chỉnh sửa.

Sau khi tìm ý xong, em cùng bạn góp ý và chỉnh sửa dựa trên 3 tiêu chí sau:

a. Những điều yêu thích ở câu chuyện

• Em đã nêu rõ điều mình yêu thích chưa? (nhân vật, sự việc, bài học,…)
• Những điều đó có phù hợp với nội dung câu chuyện không?

b. Tình cảm, cảm xúc đối với câu chuyện

• Em đã bày tỏ tình cảm, cảm xúc rõ ràng chưa?
• Cảm xúc đó có chân thật, gần gũi không?

c. Cách thể hiện tình cảm, cảm xúc

• Em đã dùng những từ ngữ giàu cảm xúc chưa? (yêu mến, ngưỡng mộ, xúc động, thấm thía,…)
• Câu văn có tự nhiên, mạch lạc không?

→ Sau khi nghe bạn góp ý, em chỉnh sửa lại các ý cho hay hơn, rõ ràng hơn và giàu cảm xúc hơn trước khi viết thành đoạn văn hoàn chỉnh.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình