Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Hướng dẫn cách viết
1. Cấu trúc bài văn tả phong cảnh (3 phần)
- Mở bài: Giới thiệu bao quát về phong cảnh muốn tả.
- Mở bài trực tiếp: giới thiệu thẳng vào phong cảnh.
- Mở bài gián tiếp: dẫn dắt từ câu chuyện, kỉ niệm rồi mới giới thiệu phong cảnh.
- Thân bài: Miêu tả chi tiết phong cảnh theo một trình tự hợp lí.
- Kết bài: Nêu suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc đối với phong cảnh.
- Kết bài mở rộng: nêu cảm xúc kèm liên tưởng, mong ước, lời hứa,…
- Kết bài không mở rộng: chỉ nêu cảm xúc, tình cảm ngắn gọn.
2. Các trình tự miêu tả trong thân bài
- Theo không gian: tả từ gần đến xa, từ thấp lên cao, từ trái sang phải,…
- Theo thời gian: tả sự biến đổi trong các buổi (sáng, trưa, chiều, tối) hoặc các mùa trong năm.
- Kết hợp không gian và thời gian: tả sự đổi thay của từng sự vật trong những thời điểm khác nhau.
3. Lưu ý khi miêu tả
- Sử dụng nhiều giác quan: mắt (nhìn), tai (nghe), mũi (ngửi), tay (chạm),… để miêu tả sinh động.
- Tập trung vào những sự vật, hiện tượng nổi bật của phong cảnh, không tả lan man.
- Dùng các hình ảnh so sánh, nhân hoá để bài văn thêm hấp dẫn.
Xem chi tiết cách lập dàn ý tại: Bài 13: Lập dàn ý cho bài văn tả phong cảnh
II. Giải các câu hỏi SGK
Đề bài: Viết bài văn tả một cảnh đẹp thiên nhiên nơi em ở.
Câu 1: Chuẩn bị.
– Lựa chọn cảnh đẹp thiên nhiên (cảnh đẹp gần nhà em hoặc cảnh đẹp ở địa phương em).
Một số cảnh đẹp em có thể chọn: cánh đồng lúa, dòng sông quê em, bãi biển, ngọn đồi, khu vườn nhà bà, con suối nhỏ,…
– Xác định trình tự miêu tả:
- Theo không gian: từ xa đến gần, từ bao quát đến chi tiết.
- Theo thời gian: buổi sáng – trưa – chiều – tối; hoặc theo các mùa xuân – hạ – thu – đông.
- Kết hợp cả hai cách.
– Quan sát trực tiếp hoặc nhớ lại: Em nên ghi chép những điều quan sát được (màu sắc, âm thanh, hương thơm, cảm xúc,…) để bài viết được sinh động, chân thực.
Câu 2: Lập dàn ý.
➤ Dàn ý 1: Tả cánh đồng lúa quê em
| Phần | Nội dung |
|---|---|
| Mở bài | (Gián tiếp) Mỗi lần về quê thăm ông bà, em đều háo hức được ngắm nhìn cánh đồng lúa mênh mông của làng – một cảnh đẹp thân thương gắn liền với tuổi thơ em. |
| Thân bài | Tả bao quát:
– Cánh đồng rộng mênh mông, trải dài đến tận chân trời. – Vào mùa gặt, cả cánh đồng là một biển lúa vàng óng, thơm ngát. Tả chi tiết (theo thời gian trong ngày): – Buổi sáng: Sương đọng long lanh trên lá lúa. Ánh nắng ban mai chiếu xuống, cánh đồng lấp lánh như dát vàng. Tiếng chim hót ríu rít trên cành cây. – Buổi trưa: Nắng chói chang, gió thổi làm những bông lúa nhấp nhô như sóng biển. Hương lúa chín thơm ngào ngạt. – Buổi chiều: Ánh nắng dịu lại, các bác nông dân ra đồng gặt lúa, tiếng nói cười rộn rã. Từng đàn cò trắng bay lả trên đồng. |
| Kết bài | (Mở rộng) Em rất yêu cánh đồng lúa quê hương. Em mong sau này lớn lên sẽ học thật giỏi để giúp bà con nông dân có những vụ mùa bội thu hơn. |
➤ Dàn ý 2: Tả dòng sông quê em
| Phần | Nội dung |
|---|---|
| Mở bài | (Trực tiếp) Nơi em ở có một dòng sông nhỏ, nước xanh biếc, hiền hoà chảy quanh làng. Đó là cảnh đẹp thiên nhiên em yêu quý nhất. |
| Thân bài | Tả bao quát:
– Dòng sông rộng, uốn lượn quanh làng như một dải lụa mềm vắt ngang đồng ruộng. – Nước sông trong xanh, hiền hoà. Tả chi tiết: – Hai bên bờ sông: rặng tre xanh ngả bóng xuống mặt nước; những bãi cỏ non mượt mà; đàn trâu thong thả gặm cỏ. – Buổi sáng: Mặt sông phẳng lặng, mờ ảo trong màn sương mỏng. Vài chiếc thuyền câu thong thả thả lưới. – Buổi trưa: Ánh nắng chiếu xuống làm mặt sông lấp lánh như rắc kim cương. – Buổi chiều: Ánh hoàng hôn nhuộm đỏ mặt sông. Bọn trẻ trong làng ra bờ sông tắm mát, tiếng cười đùa vang vọng. |
| Kết bài | (Không mở rộng) Dòng sông quê hương đã gắn bó với tuổi thơ của em. Em sẽ luôn yêu quý và giữ gìn dòng sông trong xanh này. |
Câu 3: Góp ý và chỉnh sửa dàn ý.
Sau khi lập xong dàn ý, em cần đọc lại và tự kiểm tra theo các tiêu chí sau:
- Em đã chọn cảnh đẹp thiên nhiên đúng theo yêu cầu của đề bài chưa?
- Các chi tiết miêu tả đã thể hiện được vẻ đẹp riêng của cảnh đẹp nơi em ở chưa?
- Em đã nêu được suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc của mình đối với cảnh đẹp được tả chưa?
- Các ý trong dàn ý đã được sắp xếp hợp lí theo trình tự đã chọn (không gian, thời gian) chưa?
→ Nếu phát hiện chỗ nào chưa hợp lí hoặc còn thiếu, em cần bổ sung, chỉnh sửa để dàn ý được đầy đủ và mạch lạc hơn.
III. Vận dụng
Trao đổi với người thân để có thêm thông tin về đặc điểm của cảnh đẹp thiên nhiên nơi gia đình em sinh sống.
Gợi ý cách trao đổi:
Em có thể hỏi ông bà, bố mẹ những câu hỏi sau:
- Ở địa phương mình có những cảnh đẹp thiên nhiên nào nổi tiếng?
- Cảnh đẹp đó có đặc điểm gì riêng (về hình dáng, màu sắc, âm thanh,…)?
- Cảnh đẹp đó thay đổi ra sao qua các mùa trong năm?
- Bố mẹ, ông bà có kỉ niệm đặc biệt nào gắn với cảnh đẹp đó không?
- Người dân địa phương thường làm gì ở nơi đó?
Ví dụ đoạn trao đổi mẫu:
Em: Bà ơi, ngày xưa dòng sông quê mình đẹp như thế nào ạ?
Bà: Ngày xưa dòng sông trong vắt, có thể nhìn thấy cả đàn cá bơi. Hai bên bờ có nhiều cây gạo cổ thụ, mỗi mùa xuân hoa nở đỏ rực cả một khúc sông. Trẻ con trong làng thường ra sông tắm và bắt cá vào những buổi chiều hè.
Em: Vậy con sẽ đưa những chi tiết ấy vào bài văn của mình. Cảm ơn bà nhiều ạ!
→ Sau khi trao đổi, em ghi chép lại những thông tin bổ ích để làm phong phú thêm cho bài văn tả cảnh của mình.
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình