I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài đọc kể về danh y Tuệ Tĩnh (1330 – 1400) – một danh y nổi tiếng đời Trần. Một lần, ông dẫn các học trò lên núi Nam Tào, Bắc Đẩu và kể câu chuyện về thời chống giặc ngoại xâm: khi giặc nhòm ngó nước ta, vua quan nhà Trần chuẩn bị mọi mặt để phòng giữ bờ cõi. Do việc vận chuyển thuốc men từ Trung Quốc bị ngăn cấm, các thái y đã tỏa đi khắp nơi học cách chữa bệnh bằng cây cỏ dân gian. Vườn thuốc mọc lên khắp nơi, núi Nam Tào, Bắc Đẩu trở thành hai ngọn dược sơn. Nhờ đó, quân ta thêm hùng mạnh, chiến thắng kẻ thù đông gấp nhiều lần. Kể xong, Tuệ Tĩnh bày tỏ ý nguyện: “Ta muốn từ nay về sau, dân ta có thể dùng thuốc nam để chữa bệnh cho người Nam.” Ngày nay, theo con đường của ông, hàng trăm vị thuốc và hàng nghìn phương thuốc từ cây cỏ dân gian đã được tổng hợp để trị bệnh cứu người. Câu chuyện thể hiện lòng yêu nước, tinh thần tự lực và tấm lòng vì dân của danh y Tuệ Tĩnh.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Kể tên một số loại cây được dùng làm thuốc chữa bệnh mà em biết.

Một số loại cây được dùng làm thuốc chữa bệnh:

• Cây tía tô: chữa cảm cúm, giải cảm.
• Cây gừng: chữa ho, đau bụng, làm ấm cơ thể.
• Cây sả: giải cảm, đuổi muỗi.
• Cây bạc hà: chữa nhức đầu, thơm miệng.
• Cây nghệ: chữa đau dạ dày, làm liền vết thương.
• Cây rau má: thanh nhiệt, giải độc.
• Cây trầu không: sát khuẩn, chữa vết thương ngoài da.
• Cây kinh giới: giải cảm, giải độc.

Câu 1: Danh y Tuệ Tĩnh dẫn các học trò lên núi Nam Tào, Bắc Đẩu để nói với các trò điều gì?

Danh y Tuệ Tĩnh dẫn các học trò lên núi Nam Tào, Bắc Đẩu để nói điều mà ông đã ấp ủ từ lâu. Điều đó không cao như núi Thái Sơn, chẳng xa như biển Bắc Hải, mà chính là ý nguyện: “Ta muốn từ nay về sau, dân ta có thể dùng thuốc nam để chữa bệnh cho người Nam.”

Câu 2: Câu chuyện mà Tuệ Tĩnh kể cho học trò nghe xảy ra vào thời gian nào? Tình hình đất nước lúc bấy giờ ra sao?

• Thời gian: Câu chuyện xảy ra vào thời nhà Trần, khi đất nước đang chuẩn bị chống giặc ngoại xâm.
• Tình hình đất nước lúc bấy giờ:
  • Giặc ngoại xâm nhòm ngó nước ta.
  • Vua quan nhà Trần chỉ huy quân sĩ luyện tập võ nghệ, rèn vũ khí, chuẩn bị lương thực, thuốc men, phòng giữ bờ cõi rất cẩn trọng.
  • Việc vận chuyển thuốc men, vật dụng từ Trung Quốc sang nước ta bị ngăn cấm.
  • Vua quan lo lắng khi giáp trận, tất có người bị thương hoặc đau ốm, biết lấy gì chạy chữa.

Câu 3: Tóm tắt nội dung câu chuyện mà Tuệ Tĩnh đã kể.

Khi giặc ngoại xâm nhòm ngó nước ta, vua quan nhà Trần đã chuẩn bị mọi mặt để phòng giữ đất nước. Do việc vận chuyển thuốc men từ Trung Quốc bị ngăn cấm, vua quan lo lắng không có thuốc chữa cho người bị thương khi giáp trận. Vì vậy, các thái y đã tỏa đi khắp mọi miền quê để học cách chữa bệnh bằng cây cỏ trong dân gian. Vườn thuốc mọc lên khắp nơi, núi Nam Tào, Bắc Đẩu trở thành hai ngọn dược sơn thời bấy giờ. Nhờ có cây cỏ nước Nam, quân ta thêm hùng mạnh, can trường, chiến thắng kẻ thù đông hơn ta gấp nhiều lần.

Câu 4: Theo em, vì sao ý nguyện của Tuệ Tĩnh trở thành hiện thực và tiếp tục được kế thừa, phát huy cho đến ngày hôm nay?

Ý nguyện của Tuệ Tĩnh trở thành hiện thực và được kế thừa, phát huy đến ngày nay vì:

• Nước ta có nguồn dược liệu phong phú – cây cỏ khắp nơi có thể dùng làm thuốc.
• Thuốc nam gần gũi, dễ tìm, rẻ tiền, phù hợp với người dân Việt Nam.
• Ý nguyện của ông xuất phát từ lòng yêu nước, thương dân, muốn dân ta tự chủ trong việc chữa bệnh.
• Các thế hệ học trò và người dân đã tiếp nối, phát triển – đến nay đã có hàng trăm vị thuốc và hàng nghìn phương thuốc từ cây cỏ nước Nam.
• Thuốc nam đã chứng minh hiệu quả rõ rệt trong việc trị bệnh cứu người.

Câu 5: Nêu cảm nghĩ của em về danh y Tuệ Tĩnh.

Em rất khâm phục và biết ơn danh y Tuệ Tĩnh:

• Ông là một danh y tài giỏi, có tấm lòng yêu nước, thương dân sâu sắc.
• Ông có tầm nhìn xa trông rộng – biết dựa vào cây cỏ của quê hương để chữa bệnh cho người dân, không phải phụ thuộc vào thuốc men nước ngoài.
• Ý nguyện “thuốc nam chữa bệnh cho người Nam” của ông thể hiện tinh thần tự lực, tự cường của dân tộc.
• Ông xứng đáng là “tiên thánh của ngành thuốc nam” như hậu thế tôn xưng.
• Em nguyện noi gương ông – học tập tinh thần yêu nước, sáng tạo và cống hiến cho quê hương, đất nước.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình