I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài đọc kể về câu chuyện học vẽ của Lê-ô-nác-đô đa Vin-xi (1452 – 1519) – hoạ sĩ nổi tiếng người Ý. Năm 14 tuổi, ông được cha đưa đến học vẽ với danh hoạ Vê-rô-ki-ô. Ngày đầu tiên, thầy giáo bảo ông vẽ quả trứng gà, và những ngày sau vẫn tiếp tục bắt vẽ trứng khiến ông chán nản. Khi ông hỏi lí do, thầy giải thích rằng không có hai quả trứng nào giống nhau; cùng một quả trứng, nhìn ở các góc độ và ánh sáng khác nhau cũng khác nhau. Thầy muốn luyện tầm nhìn cho ông – bước đầu tiên dẫn đến thành công trong hội hoạ. Từ đó, Lê-ô-nác-đô kiên trì khổ luyện, cuối cùng vượt xa cả thầy và trở thành hoạ sĩ nổi tiếng thế giới. Câu chuyện gửi gắm bài học: muốn thành công, cần kiên trì rèn luyện từ những điều đơn giản nhất.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Nhan đề bài đọc Khổ luyện thành tài gợi cho em suy nghĩ gì?

Nhan đề Khổ luyện thành tài gợi cho em suy nghĩ:

• “Khổ luyện” nghĩa là chăm chỉ rèn luyện, không ngại khó khăn, vất vả.
• “Thành tài” nghĩa là trở thành người có tài năng, đạt được thành công.
• Cả nhan đề muốn nói: Muốn trở thành người tài giỏi, phải trải qua quá trình rèn luyện gian khổ, kiên trì bền bỉ. Không có thành công nào đến dễ dàng mà không cần nỗ lực.

Câu 1: Những ngày đầu tiên đi học vẽ, vì sao Lê-ô-nác-đô đa Vin-xi cảm thấy chán nản?

Lê-ô-nác-đô cảm thấy chán nản vì:

• Thầy giáo cứ bắt cậu vẽ trứng gà hết ngày này qua ngày khác.
• Cậu nghĩ vẽ trứng gà quá đơn giản, không có gì hay ho để phải vẽ mãi.
• Cậu cho rằng thầy đang coi thường năng lực của mình.

Câu 2: Vì sao thầy giáo cho rằng việc vẽ trứng là không dễ dàng?

Thầy giáo cho rằng việc vẽ trứng không dễ dàng vì:

• Trong một nghìn quả trứng, không thể tìm ra hai quả hoàn toàn giống nhau.
• Cùng một quả trứng, nếu nhìn từ những góc độ khác nhau thì cũng thấy những hình dạng khác nhau.
• Ánh sáng cũng là yếu tố ảnh hưởng đến hình dạng của vật.
• Muốn thể hiện chính xác quả trứng trên giấy, không thể bỏ qua sự khổ luyện.

Câu 3: Lê-ô-nác-đô hiểu ra điều gì từ câu trả lời của thầy giáo?

Từ câu trả lời của thầy, Lê-ô-nác-đô hiểu ra:

• Vẽ trứng không hề đơn giản như cậu vẫn nghĩ.
• Thầy muốn luyện tầm nhìn cho cậu – đây là bước đầu tiên dẫn đến thành công của hội hoạ.
• Chỉ khi vẽ tốt những sự vật đơn giản thì mới có thể vẽ được những sự vật phức tạp.
• Cậu cảm nhận được sự khổ công và tấm lòng của thầy dành cho mình.

Câu 4: Em học hỏi được điều gì từ câu chuyện của Lê-ô-nác-đô?

Từ câu chuyện, em học hỏi được:

• Muốn thành công, phải kiên trì rèn luyện, không được ngại khó, ngại khổ.
• Không nên coi thường những công việc tưởng chừng đơn giản, vì thành công lớn được xây dựng từ những điều nhỏ.
• Biết lắng nghe và trân trọng lời dạy của thầy cô, cha mẹ.
• Cần rèn luyện đức tính bền bỉ, siêng năng ngay từ khi còn nhỏ để trở thành người có ích.

Câu 5: Câu tục ngữ nào sau đây nói lên ý nghĩa của câu chuyện? Chọn đáp án đúng.

Đáp án đúng: A. Có công mài sắt, có ngày nên kim.

Giải thích:

• Câu tục ngữ “Có công mài sắt, có ngày nên kim” nói về sự kiên trì, bền bỉ sẽ mang lại thành công.
• Điều này đúng với câu chuyện: Lê-ô-nác-đô đã kiên trì khổ luyện vẽ trứng suốt nhiều ngày, nhiều năm, cuối cùng trở thành hoạ sĩ nổi tiếng thế giới.

Các đáp án khác:

• B. “Không thầy đố mày làm nên” – nói về vai trò của người thầy (chưa nhấn mạnh sự khổ luyện).
• C. “Lá lành đùm lá rách” – nói về lòng nhân ái, giúp đỡ nhau.
• D. “Ăn quả nhớ người trồng cây” – nói về lòng biết ơn.

Mở rộng

Câu 1: Tìm các từ ngữ trong và ngoài bài thể hiện nỗ lực của một người trên con đường đi đến thành công.

Mẫu: khổ công, kiên trì

Một số từ ngữ thể hiện nỗ lực:

• Trong bài: khổ công, khổ luyện, kiên trì (khổ luyện).
• Ngoài bài: chăm chỉ, siêng năng, cần cù, bền bỉ, nỗ lực, cố gắng, quyết tâm, chịu khó, miệt mài, say mê, hăng say, phấn đấu, không ngừng, ra sức, tận lực,…

Câu 2: Dùng 2 từ em tìm được ở bài tập 1 để hoàn thiện câu dưới đây

Câu cần hoàn thiện: Thành công của Lê-ô-nác-đô là sự kết hợp của hai yếu tố: sự 🌸 dạy dỗ của thầy giáo và sự 🌸 của chính bản thân mình.

Câu hoàn chỉnh:

Thành công của Lê-ô-nác-đô là sự kết hợp của hai yếu tố: sự khổ công dạy dỗ của thầy giáo và sự khổ luyện (hoặc kiên trì, nỗ lực) của chính bản thân mình.

Giải thích:

• Vế đầu: “khổ công” – vì đây là từ trong bài đã dùng để nói về sự tận tâm của thầy (“cảm nhận được sự khổ công của thầy”).
• Vế sau: “khổ luyện” (hoặc kiên trì, nỗ lực) – vì đây là những từ chỉ sự cố gắng bền bỉ của chính Lê-ô-nác-đô.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình