Bài này tiếp nối phần quan sát để viết bài văn tả người. Trước khi lập dàn ý, em cần dựa vào kết quả quan sát đã ghi chép ở Bài 3. Em có thể ôn lại kiến thức tại: Bài 3: Quan sát để viết bài văn tả người – Tuần 20

I. Giải các câu hỏi SGK

Đề bài: Chọn 1 trong 2 đề dưới đây:

• Đề 1: Viết bài văn tả một người thân trong gia đình em.
• Đề 2: Viết bài văn tả một người đã để lại cho em những ấn tượng tốt đẹp.

Câu 1: Lập dàn ý

Bố cục chung của bài văn tả người gồm 3 phần:

• Mở bài: Giới thiệu về người được tả (tên gọi, mối quan hệ với em,…) theo cách mở bài trực tiếp hoặc gián tiếp.
• Thân bài: Nêu ngắn gọn những đặc điểm của người được tả về ngoại hình – hoạt động – sở trường, sở thích hoặc tính tình.
• Kết bài: Nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ về người được tả theo cách kết bài mở rộng hoặc không mở rộng.

Dàn ý mẫu 1: Tả mẹ của em (Đề 1)

Mở bài (gián tiếp)

• Trong gia đình, ai cũng yêu thương em nhưng người em yêu quý nhất chính là mẹ.
• Mẹ là người luôn ở bên chăm sóc, dạy dỗ em từng ngày.

Thân bài

Ngoại hình:

• Mẹ năm nay 38 tuổi, dáng người nhỏ nhắn, thon gọn.
• Khuôn mặt hình trái xoan, làn da trắng hồng.
• Mái tóc đen dài ngang lưng, thường buộc gọn phía sau.
• Đôi mắt đen láy, hiền từ; nụ cười dịu dàng để lộ hàm răng trắng đều.
• Mẹ hay mặc áo dài khi đi làm và áo bà ba giản dị khi ở nhà.

Hoạt động:

• Sáng sớm: mẹ dậy sớm nấu bữa sáng cho cả nhà rồi đi làm.
• Buổi tối: mẹ kèm em học bài, kể chuyện cho em nghe trước khi đi ngủ.
• Cuối tuần: mẹ dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc vườn hoa sau nhà.

Sở trường, tính tình:

• Mẹ nấu ăn rất ngon, đặc biệt là món canh chua và cá kho.
• Mẹ dịu dàng, chu đáo với mọi người trong gia đình.
• Mẹ kiên nhẫn dạy em học, không bao giờ la mắng khi em làm sai.

Kết bài (mở rộng)

• Em rất yêu quý và biết ơn mẹ.
• Em sẽ cố gắng học giỏi, chăm ngoan để mẹ vui lòng.

Dàn ý mẫu 2: Tả cô giáo cũ (Đề 2)

Mở bài (trực tiếp)

• Người đã để lại trong em nhiều ấn tượng tốt đẹp nhất là cô Lan – cô giáo chủ nhiệm em năm lớp 4.

Thân bài

Ngoại hình:

• Cô khoảng 30 tuổi, dáng người thanh mảnh.
• Khuôn mặt trái xoan, làn da trắng mịn.
• Mái tóc đen dài thẳng mượt, cô hay buộc đuôi ngựa.
• Đôi mắt to, sáng, ấm áp như biết cười.
• Cô thường mặc áo dài đủ màu khi lên lớp, trông rất duyên dáng.

Hoạt động:

• Trong giờ học: cô giảng bài rõ ràng, dễ hiểu, thường kể những câu chuyện thú vị để cả lớp hiểu bài hơn.
• Trong giờ ra chơi: cô cùng chơi nhảy dây với chúng em, hỏi han các bạn có hoàn cảnh khó khăn.
• Khi có bạn ốm: cô đến thăm và giảng lại bài cho bạn.

Sở trường, tính tình:

• Cô hát rất hay, thường dạy chúng em các bài hát về mái trường.
• Cô hiền dịu, yêu thương học trò như con của mình.
• Cô công bằng, nghiêm khắc khi cần nhưng luôn bao dung khi chúng em mắc lỗi.

Kết bài (không mở rộng)

• Dù đã lên lớp 5, em vẫn luôn nhớ về cô Lan – người cô giáo dịu hiền đã để lại trong em nhiều ấn tượng đẹp.

Lưu ý về trình tự tả:

• Em có thể tả lần lượt ngoại hình → hoạt động → sở trường.
• Hoặc đan xen giữa ngoại hình với hoạt động (ví dụ: khi tả mái tóc, kể chuyện mẹ buộc tóc gọn để nấu cơm).

Câu 2: Góp ý và chỉnh sửa dàn ý

Sau khi lập xong dàn ý, em cần đọc lại và tự kiểm tra theo các tiêu chí sau:

a. Về việc lựa chọn chi tiết:

• ✅Đã chọn được các chi tiết về ngoại hình, hoạt động, sở trường,… thể hiện nét riêng của người được tả chưa?
• ✅ Các chi tiết đã giúp phân biệt người được tả với những người khác chưa?

b. Về dẫn chứng cụ thể:

• ✅ Đã có những dẫn chứng cụ thể về hoạt động, sở trường,… thể hiện được tính cách, phẩm chất của người được tả chưa?
• Ví dụ: Thay vì viết “mẹ hiền” → viết “mẹ kiên nhẫn dạy em học, không bao giờ la mắng khi em làm sai”.

c. Về bố cục và trình tự:

• ✅ Dàn ý đã có đủ 3 phần: mở bài – thân bài – kết bài chưa?
• ✅ Các ý trong thân bài đã được sắp xếp hợp lí, rõ ràng chưa?
• ✅ Cách mở bài, kết bài đã phù hợp và hấp dẫn chưa?

Cách chỉnh sửa:

• Bổ sung thêm các chi tiết còn thiếu, đặc biệt là những chi tiết riêng biệt.
• Bỏ bớt những chi tiết chung chung, không nổi bật.
• Sắp xếp lại các ý cho mạch lạc, tự nhiên hơn.
• Lắng nghe góp ý của bạn bè, thầy cô để hoàn thiện dàn ý.

→ Một dàn ý tốt sẽ giúp em viết được bài văn tả người sinh động, có cảm xúc và không bị thiếu ý khi làm bài.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình