I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài đọc kể về những kỉ niệm tuổi thơ của bạn nhỏ ở bến sông quê hương – một vùng cù lao Nam Bộ. Nơi đây có dòng sông êm đềm, hàng bần xanh soi bóng và những buổi chiều vui chơi cùng bạn bè. Các bạn thường hái trái bần ăn với muối ớt, lội sông bắt cá bống sao nấu canh chua – món đặc sản mà bạn nhỏ rất tự hào. Dù đi đâu xa, bạn nhỏ vẫn luôn nhớ về bến sông quê với hàng bần nở hoa tím và hương vị canh cá thân thuộc. Bài đọc thể hiện tình yêu tha thiết và niềm tự hào của bạn nhỏ với quê hương.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Bạn yêu thích, tự hào về điều gì ở quê hương hoặc nơi mình sinh sống?

Em có thể chia sẻ về:

• Cảnh đẹp thiên nhiên: dòng sông, cánh đồng, ngọn núi, bãi biển,…
• Món ăn đặc sản: phở, bún bò Huế, bánh xèo, trái cây,…
• Con người quê hương: thân thiện, hiếu khách, chăm chỉ.
• Truyền thống, lễ hội: lễ hội đền Hùng, Tết Trung thu, chợ Tết,…
• Di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh ở quê em.

Câu 1: Từ khi sinh ra, những hình ảnh nào của quê hương đã trở nên thân thuộc với bạn nhỏ?

Những hình ảnh thân thuộc của quê hương với bạn nhỏ:

• Dòng sông êm đềm, lững lờ con nước.
• Hàng bần xanh soi bóng nghiêng nghiêng bên bờ sông.
• Bến sông trước nhà.

Câu 2: Bạn nhỏ đã có những kỉ niệm gì cùng bạn bè trên bến sông tuổi thơ?

• Mỗi chiều, cả bọn tụ năm tụ bảy ở bến sông, vui đùa đủ các trò của tuổi con nít.
• Rủ nhau hái trái bần ăn với muối ớt hoặc mắm đồng; có hôm cho nhiều ớt quá, cả bọn vừa ăn vừa hít hà vì cay.
• Xuống bãi sông lội bắt cá bống sao, lượm trái bần về nấu canh chua.

Câu 3: Trong cảm nhận của bạn nhỏ, vẻ đẹp của quê hương hiện lên như thế nào?

Vẻ đẹp quê hương hiện lên rất bình yên, thơ mộng và giàu sức sống:

• Dòng sông êm đềm, hàng bần xanh soi bóng nghiêng nghiêng.
• Chiều chiều, gió từ sông thổi về man mác; hoa bần tim tím nở xoè, từng cánh hoa rơi trôi theo dòng nước.
• Âm thanh trái bần chín rớt tỏm xuống sông quen thuộc, gần gũi.
• Những cây bần con vẫn tiếp tục mọc lên, duy trì màu xanh bờ bãi cù lao.

Câu 4: Bạn nhỏ nhắc đến đặc sản gì của quê hương? Chi tiết nào cho thấy bạn rất tự hào về đặc sản đó của quê mình?

• Đặc sản: Trái bần chua – dùng để nấu canh chua cá bống sao hoặc cá bông lau.
• Chi tiết thể hiện sự tự hào:
  • “Vì trái bần mà đem nấu canh chua cá bống sao hay cá bông lau thì khó có món nào ngon hơn được.”
  • “Ai đến cù lao quê tôi mà chưa từng thưởng thức món canh này thì cũng xem như chưa đến.”

→ Bạn nhỏ khẳng định món canh chua quê mình là ngon nhất và ai chưa được thưởng thức thì xem như chưa từng đến quê bạn.

Câu 5: Qua bài đọc, em yêu thích hình ảnh nào của vùng đất cù lao? Vì sao?

Gợi ý trả lời:

Em yêu thích hình ảnh hàng bần xanh soi bóng nghiêng nghiêng bên dòng sông êm đềm với những bông hoa bần tim tím nở xoè. Vì đó là hình ảnh vừa nên thơ, vừa bình dị, gợi lên một vùng quê Nam Bộ yên bình, thân thương và đầy sức sống.

(Em có thể chọn hình ảnh khác mà em yêu thích như: cảnh các bạn nhỏ tụ tập vui chơi, cảnh lội sông bắt cá, hình ảnh nồi canh chua bần,… và nêu lí do vì sao em thích.)

Mở rộng

Câu 1: Từ tôi và chúng tôi ở hai đoạn đầu của bài đọc được dùng để chỉ ai? Từ nào chỉ một người, từ nào chỉ nhiều người?

• Từ tôi chỉ bạn nhỏ (người kể chuyện) → chỉ một người.
• Từ chúng tôi chỉ bạn nhỏ và các bạn của mình → chỉ nhiều người.

Câu 2:

a. Tìm từ có nghĩa giống với từ in đậm trong các câu sau:

b. Qua những từ in đậm ở trên, em có nhận xét gì về cách dùng từ ngữ của nhà văn?

Đáp án đúng: C. Nhà văn sử dụng từ ngữ đậm màu sắc Nam Bộ.

Giải thích: Các từ rớt, con nít, trái đều là những từ ngữ quen thuộc, đặc trưng của người dân vùng Nam Bộ. Cách dùng từ này giúp bài văn thêm gần gũi, sinh động và thể hiện rõ nét đặc trưng của quê hương cù lao.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình