Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Hướng dẫn cách viết
1. Bài văn tả phong cảnh là gì?
Bài văn tả phong cảnh là bài văn dùng lời văn để miêu tả vẻ đẹp của một cảnh vật như dòng sông, cánh đồng, thành phố, biển, ao hồ, đồi núi,…
2. Bố cục bài văn (3 phần)
- Mở bài: Giới thiệu khái quát về phong cảnh sẽ tả.
- Thân bài: Tả lần lượt từng phần hoặc từng vẻ đẹp của phong cảnh.
- Kết bài: Nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ về phong cảnh đó.
3. Trình tự miêu tả (chọn một trong các trình tự sau)
- Theo không gian: từ xa đến gần, từ trên xuống dưới, từ ngoài vào trong,…
- Theo thời gian: sáng – trưa – chiều – tối; hoặc các mùa trong năm,…
- Theo từng phần / từng vẻ đẹp: vẻ đẹp thiên nhiên, vẻ đẹp do con người tạo nên,…
4. Cách làm nổi bật đặc điểm phong cảnh
- Dùng từ ngữ gợi tả hình ảnh, màu sắc, âm thanh, mùi vị (ví dụ: xanh ngọc bích, trắng sáng như gương, rì rào, thơm ngát,…).
- Sử dụng biện pháp so sánh, nhân hoá (ví dụ: Thác Cam Ly như một dải lụa).
- Kết hợp cảm xúc, tình cảm của người viết với việc miêu tả.
5. Lưu ý khi viết
- Chọn những cảnh vật đặc trưng, tiêu biểu nhất của phong cảnh.
- Bày tỏ tình cảm yêu mến, gắn bó với phong cảnh được tả.
II. Giải các câu hỏi SGK
Câu 1: Đọc bài văn Đà Lạt và trả lời câu hỏi
a. Bài văn trên tả gì?
Bài văn tả phong cảnh thành phố Đà Lạt với vẻ đẹp thơ mộng, thiên nhiên ưu đãi và bàn tay con người tô điểm.
b. Tìm phần mở bài, thân bài và kết bài của bài văn. Nêu nội dung chính của mỗi phần.
| Phần | Nội dung | Nội dung chính |
|---|---|---|
| Mở bài | “Đà Lạt là thành phố ngàn hoa… thông mơ màng.” | Giới thiệu khái quát về Đà Lạt – thành phố ngàn hoa, nổi tiếng với hồ trong xanh và thông mơ màng. |
| Thân bài | Từ “Nằm trên độ cao 1500 mét…” đến “…không khí Đà Lạt dễ chịu vô cùng.” | Tả các vẻ đẹp của Đà Lạt: vị trí, khí hậu, thác nước, dòng suối, bầu trời, mặt hồ, vườn hoa, vườn rau. |
| Kết bài | “Thật không ngoa khi ca ngợi Đà Lạt là chốn ‘bồng lai tiên cảnh’.” | Nêu nhận xét, ca ngợi Đà Lạt là chốn “bồng lai tiên cảnh”. |
c. Trong phần thân bài, phong cảnh được tả theo trình tự nào? Tìm từ ngữ được sử dụng để làm nổi bật vẻ đẹp của phong cảnh.
Trình tự miêu tả: Phong cảnh Đà Lạt được tả theo từng vẻ đẹp – trước tiên là vẻ đẹp do thiên nhiên ưu đãi, sau đó đến vẻ đẹp do con người tạo nên.
Các từ ngữ làm nổi bật vẻ đẹp phong cảnh:
Vẻ đẹp do thiên nhiên ưu đãi:
- Vị trí địa lí: trên độ cao 1500 mét so với mặt nước biển.
- Khí hậu: mát mẻ quanh năm.
- Cảnh vật:
- Thác nước: như một dải lụa, trắng sáng như gương.
- Dòng suối: cột nước quanh năm suốt tháng đổ xuống ào ào, chia nước cho các con suối nhỏ rì rào.
- Bầu trời và mặt hồ: không chút gợn mây, thắm xanh một màu ngọc bích; mặt hồ trong suốt như pha lê.
Vẻ đẹp do con người tạo nên:
- Vườn hoa: muôn hồng nghìn tía như khoác cho thành phố xinh đẹp này một chiếc áo lụa rực rỡ.
- Vườn rau: xanh tươi.
d. Tình cảm của người viết đối với phong cảnh được thể hiện qua những chi tiết nào?
Tình cảm yêu mến, ngợi ca của người viết đối với Đà Lạt được thể hiện qua các chi tiết:
- Gọi Đà Lạt là “thành phố ngàn hoa”, “nơi nghỉ mát lí tưởng”.
- Miêu tả cảnh đẹp bằng những hình ảnh so sánh giàu cảm xúc: “cảnh đẹp đến nao lòng”, “như một dải lụa”, “chiếc áo lụa rực rỡ”, “trong suốt như pha lê”.
- Nhận xét: “không khí Đà Lạt dễ chịu vô cùng.”
- Câu kết bài ca ngợi trực tiếp: “Thật không ngoa khi ca ngợi Đà Lạt là chốn ‘bồng lai tiên cảnh’.”
Câu 2: Trao đổi về những điểm cần lưu ý khi viết bài văn tả phong cảnh.
Khi viết bài văn tả phong cảnh, em cần lưu ý các điểm sau:
- Phong cảnh được miêu tả: Xác định rõ tả phong cảnh gì (dòng sông, cánh đồng, biển, thành phố,…).
- Bố cục bài văn: Đủ 3 phần – mở bài, thân bài, kết bài.
- Trình tự miêu tả: Có thể tả theo không gian, theo thời gian, hoặc theo từng phần/từng vẻ đẹp của phong cảnh.
- Cách lựa chọn cảnh vật để miêu tả: Chọn những cảnh vật tiêu biểu, đặc trưng nhất, thể hiện được vẻ đẹp riêng của phong cảnh.
- Cách làm nổi bật đặc điểm của phong cảnh: Sử dụng từ ngữ gợi tả (hình ảnh, màu sắc, âm thanh), biện pháp so sánh, nhân hoá và bày tỏ cảm xúc chân thật của mình.
Vận dụng
1. Sưu tầm đoạn văn hoặc bài văn tả phong cảnh (cảnh sông suối, ao hồ, biển đảo,…).
Gợi ý cách thực hiện:
- Nguồn sưu tầm: sách Tiếng Việt các lớp, sách văn mẫu, báo Nhi Đồng, Thiếu Niên Tiền Phong, hoặc các trang sách văn học thiếu nhi.
- Một số bài văn/đoạn văn có thể tham khảo:
- Sông nước Cà Mau (Đoàn Giỏi) – tả cảnh sông nước miền Tây Nam Bộ.
- Cô Tô (Nguyễn Tuân) – tả cảnh biển đảo.
- Hồ Gươm – tả cảnh hồ giữa lòng thủ đô Hà Nội.
- Vịnh Hạ Long – tả cảnh vịnh biển kỳ quan thế giới.
- Cách trình bày: Chép lại đoạn văn/bài văn vào sổ tay, ghi rõ tên tác giả, tên tác phẩm. Gạch chân những từ ngữ gợi tả hay và những hình ảnh so sánh, nhân hoá em thích để học tập.
2. Tìm đọc sách báo khoa học viết về động vật hoang dã.
Gợi ý:
- Một số sách báo em có thể tìm đọc:
- Bộ sách “Những điều kỳ diệu về động vật hoang dã”.
- Tạp chí National Geographic Kids (bản tiếng Việt).
- Sách “Bách khoa toàn thư về động vật” dành cho thiếu nhi.
- Chuyên mục khoa học – tự nhiên trên báo Nhi Đồng, Khăn Quàng Đỏ.
- Khi đọc, em hãy ghi lại: tên loài động vật, nơi sinh sống, đặc điểm nổi bật, thức ăn, tình trạng bảo tồn hiện nay,… để có thêm hiểu biết và bảo vệ động vật hoang dã.
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình