I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài đọc Thư gửi các học sinh là đoạn trích trong lá thư Bác Hồ gửi học sinh cả nước nhân ngày khai giảng năm học đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (tháng 9 năm 1945). Trong thư, Bác chia sẻ niềm vui cùng các em học sinh trong ngày tựu trường đặc biệt – ngày các em bắt đầu được nhận một nền giáo dục hoàn toàn Việt Nam. Bác nhắc các em nhớ đến sự hi sinh của biết bao đồng bào để có được ngày hôm nay. Đồng thời, Bác khuyên các em phải cố gắng, siêng năng học tập, ngoan ngoãn để góp phần xây dựng đất nước sau 80 năm nô lệ, đưa non sông Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu. Bức thư thể hiện tình yêu thương sâu sắc và niềm tin của Bác Hồ dành cho các thế hệ học sinh Việt Nam.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Kể về một lễ khai giảng đã để lại nhiều ấn tượng đẹp đối với em.

Gợi ý một số chi tiết em có thể chia sẻ:

• Không khí lễ khai giảng: sân trường rợp cờ hoa, tiếng trống trường vang lên rộn ràng, các bạn học sinh mặc đồng phục tươm tất, thầy cô trong bộ áo dài trang trọng.
• Các hoạt động đáng nhớ: lễ chào cờ, hát Quốc ca, bài phát biểu của cô hiệu trưởng, thư của Chủ tịch nước gửi ngành giáo dục, các tiết mục văn nghệ chào mừng.
• Cảm xúc của em: vui vẻ, hồi hộp, tự hào khi được gặp lại thầy cô và bạn bè sau kì nghỉ hè, xúc động khi bước vào một năm học mới.

→ Em hãy chia sẻ một kỉ niệm thật của mình về lễ khai giảng đáng nhớ nhất nhé.

Câu 1: Câu nào trong thư của Bác Hồ cho thấy ngày khai trường tháng 9 năm 1945 rất đặc biệt?

Câu văn cho thấy ngày khai trường tháng 9 năm 1945 rất đặc biệt là:

“Ngày hôm nay là ngày khai trường đầu tiên ở nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.”

Ngoài ra, câu “từ giờ phút này giở đi, các em bắt đầu được nhận một nền giáo dục hoàn toàn Việt Nam” cũng cho thấy sự đặc biệt: đây là lần đầu tiên học sinh Việt Nam được học trong một đất nước độc lập, tự do, không còn bị thực dân Pháp đô hộ.

Câu 2: Chi tiết nào trong thư cho thấy Bác vui cùng niềm vui của học sinh nhân ngày khai trường?

Những chi tiết cho thấy Bác vui cùng niềm vui của học sinh:

• Bác đã “tưởng tượng thấy trước mắt cái cảnh nhộn nhịp tưng bừng của ngày tựu trường ở khắp các nơi” – Bác dõi theo và cảm nhận rõ không khí ngày khai trường.
• Bác chia sẻ niềm vui: “Các em hết thảy đều vui vẻ vì sau mấy tháng giời nghỉ học,… các em lại được gặp thấy gặp bạn.”
• Cuối thư, Bác gửi lời chúc: “Tôi chỉ biết chúc các em một năm đầy vui vẻ và đầy kết quả tốt đẹp.”

→ Những chi tiết đó cho thấy Bác Hồ rất quan tâm, gần gũi và yêu thương học sinh.

Câu 3: Bác nhắc học sinh nhớ đến ai, nghĩ đến điều gì trong giờ phút hạnh phúc của ngày tựu trường?

• Bác nhắc học sinh nhớ đến: sự hi sinh của biết bao nhiêu đồng bào để các em có được ngày hôm nay – được đến trường trong một đất nước độc lập, tự do.
• Bác muốn học sinh nghĩ đến: sự may mắn mà các em đang được hưởng và trách nhiệm của mình đối với đất nước.

→ Qua đó, Bác muốn học sinh biết trân trọng, biết ơn những người đã hi sinh và có ý thức phấn đấu học tập để xứng đáng với sự hi sinh đó.

Câu 4: Vì sao Bác khuyên các em học sinh phải cố gắng, siêng năng học tập,… trong những năm học tới?

Bác khuyên các em phải cố gắng, siêng năng học tập vì:

• Sau 80 năm nô lệ, nước nhà bị yếu hèn, chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại.
• Cần làm sao cho đất nước theo kịp các nước khác trên hoàn cầu.
• Trong công cuộc kiến thiết đó, đất nước đặt niềm tin và hi vọng vào các em học sinh.
• Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.

→ Học tập chính là cách các em đóng góp cho quê hương, đất nước.

Câu 5: Nêu cảm nghĩ của em sau khi đọc thư Bác Hồ gửi các học sinh.

Sau khi đọc thư Bác Hồ, em có những cảm nghĩ sau:

• Em vô cùng xúc động trước tấm lòng yêu thương, quan tâm sâu sắc của Bác Hồ dành cho các thế hệ học sinh Việt Nam. Dù bận trăm công nghìn việc, Bác vẫn dành thời gian viết thư động viên các em nhân ngày khai trường.
• Em biết ơn Bác Hồ và các thế hệ đi trước đã hi sinh để em được đi học trong một đất nước độc lập, hoà bình.
• Em nhận thức được trách nhiệm học tập của mình – học tập không chỉ vì bản thân mà còn vì tương lai của đất nước.
• Em tự hứa sẽ cố gắng, chăm chỉ học tập, ngoan ngoãn, nghe lời thầy cô để không phụ lòng mong mỏi của Bác Hồ và các thế hệ đi trước.

Học thuộc lòng đoạn thư từ “Sau 80 năm giời nô lệ” đến “nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.”

Đoạn thư cần học thuộc:

Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều. Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.

• Chia đoạn thành 3 ý nhỏ để dễ nhớ:
  • Ý 1: “Sau 80 năm giời nô lệ… theo kịp các nước khác trên hoàn cầu.” (nhắc đến hoàn cảnh và nhiệm vụ đất nước).
  • Ý 2: “Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều.” (niềm tin của Tổ quốc vào các em).
  • Ý 3: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không… chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.” (khẳng định vai trò của học sinh).

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình