I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài đọc Tranh làng Hồ của nhà văn Nguyễn Tuân bày tỏ tình cảm yêu mến và lòng biết ơn của tác giả đối với những người nghệ sĩ dân gian làng Hồ (Đông Hồ, Bắc Ninh). Bài đọc giới thiệu các bức tranh làng Hồ nổi tiếng như tranh lợn, gà, chuột, ếch, cây dừa, tố nữ,… với cách nhìn thuần phác, đậm đà, lành mạnh, hóm hỉnh và tươi vui. Đặc biệt, tác giả ca ngợi kĩ thuật tạo màu độc đáo của tranh làng Hồ: màu đen được luyện từ bột than rơm bếp, cói chiếu, lá tre – gợi nhớ đến đồng quê Việt Nam; màu trắng điệp làm từ vỏ sò, vỏ điệp trộn với hồ nếp – tạo nên vẻ đẹp lấp lánh, sống động. Qua bài đọc, tác giả thể hiện niềm tự hào đối với nghệ thuật dân gian và văn hoá truyền thống của dân tộc.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Thử đoán tên của những bức tranh dưới đây.

Dựa vào hình ảnh trong SGK, em có thể đoán tên các bức tranh làng Hồ như sau:

• Bức tranh 1: Đấu vật – vẽ các em bé đang đô vật với nhau.
• Bức tranh 2: Chăn trâu thổi sáo (hoặc Mục đồng thổi sáo) – vẽ em bé ngồi trên lưng trâu, tay cầm sáo thổi.
• Bức tranh 3: Vinh hoa – vẽ em bé mập mạp, khoẻ mạnh đang ôm một chú gà trống.

→ Đây đều là những bức tranh dân gian làng Hồ rất nổi tiếng, thường được treo vào dịp Tết.

Câu 1: Kể tên những bức tranh làng Hồ được nhắc tới trong bài.

Những bức tranh làng Hồ được nhắc tới trong bài gồm:

• Tranh lợn (tranh lợn ráy, Lợn ăn cây ráy)
• Tranh gà (Đàn gà mẹ con)
• Tranh chuột
• Tranh ếch
• Tranh cây dừa
• Tranh tố nữ

Câu 2: Hai bức tranh Lợn ăn cây ráy và Đàn gà mẹ con được miêu tả như thế nào?

Bức tranh Lợn ăn cây ráy (tranh lợn ráy):

• Trên mình lợn có những khoáy âm dương rất có duyên.
• Để vẽ được như vậy, người nghệ sĩ phải yêu mến cuộc đời trồng trọt, chăn nuôi lắm.

Bức tranh Đàn gà mẹ con:

• Những đàn gà con tưng bừng như ca múa bên gà mái mẹ.
• Bức tranh gợi lên cảnh sinh hoạt gia đình gà rất vui tươi, sinh động.

Câu 3: Kĩ thuật tạo màu của tranh làng Hồ có gì đặc biệt?

Kĩ thuật tạo màu của tranh làng Hồ rất đặc biệt:

• Màu đen: không pha bằng thuốc mà được luyện bằng bột than của các chất liệu quen thuộc, gợi nhớ đến đồng quê đất nước:
  • Than của rơm bếp.
  • Than của cói chiếu.
  • Than của lá tre mùa thu rụng lá.
• Màu trắng điệp: là một sự sáng tạo góp phần vào kho tàng màu sắc dân tộc trong hội hoạ. Những hạt cát của điệp trắng nhấp nhánh muôn ngàn hạt phấn, làm tăng vẻ thâm thuý cho khuôn mặt và sống động cho dáng người trong tranh.

→ Kĩ thuật tạo màu vừa độc đáo, vừa mang đậm hồn quê Việt Nam.

Câu 4: Tác giả biết ơn những người nghệ sĩ dân gian làng Hồ vì điều gì? Chọn câu trả lời dưới đây hoặc nêu ý kiến của em.

A. Vì họ đã phản ánh cuộc sống rất chân thực, giản dị, hóm hỉnh.

B. Vì họ đã tạo nên những bức tranh từ tình yêu quê hương, đất nước tha thiết.

C. Vì kĩ thuật vẽ tranh của họ đã đạt đến mức độ sâu sắc, tinh tế.

Trả lời: Em chọn cả 3 đáp án A, B, C, vì cả ba đều là lí do khiến tác giả biết ơn những người nghệ sĩ dân gian làng Hồ:

• A đúng: Tranh làng Hồ phản ánh cuộc sống lao động (trồng trọt, chăn nuôi) một cách thuần phác, đậm đà, hóm hỉnh và tươi vui.
• B đúng: Các nghệ sĩ đã dùng chất liệu quê hương (rơm bếp, cói chiếu, lá tre, vỏ sò, vỏ điệp,…) để tạo màu – thể hiện tình yêu tha thiết với quê hương, đất nước.
• C đúng: Kĩ thuật tranh làng Hồ đã đạt đến sự trang trí tinh tế, đặc biệt trong cách tạo màu đen và màu trắng điệp.

Câu 5: Nêu cảm nhận của em khi ngắm những bức tranh làng Hồ (Đám cưới chuột, Vinh quy bái tổ,…).

Khi ngắm những bức tranh làng Hồ, em cảm thấy:

• Các bức tranh rất đẹp, sinh động và gần gũi với cuộc sống làng quê Việt Nam.
• Tranh Đám cưới chuột rất hóm hỉnh, ngộ nghĩnh: đám cưới của các chú chuột với nhiều chi tiết vui nhộn, mang tiếng cười dân gian.
• Tranh Vinh quy bái tổ rất trang trọng và ý nghĩa: gợi lên truyền thống tôn sư trọng đạo, hiếu học của dân tộc ta.
• Em thêm yêu mến, tự hào về nghệ thuật dân gian Việt Nam và biết ơn những nghệ nhân đã sáng tạo nên những bức tranh đẹp, có giá trị văn hoá lâu đời.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình