I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Câu chuyện kể về cụ Chu Văn An – nhà giáo nổi tiếng đời Trần. Cụ đỗ cao nhưng không làm quan mà mở trường dạy học ở quê nhà để truyền bá đạo lí và đào tạo nhân tài cho đất nước. Ngày mừng thọ 60 tuổi của cụ, các môn sinh từ khắp nơi tề tựu về chúc mừng và dâng biếu thầy những cuốn sách quý. Sau đó, cụ Chu dẫn tất cả học trò đến thăm người thầy dạy vỡ lòng của mình – một cụ đồ già trên tám mươi tuổi ở cuối làng. Cụ Chu chắp tay cung kính vái và nói to: “Lạy thầy! Hôm nay con đem tất cả môn sinh đến tạ ơn thầy.” Các môn sinh cũng lần lượt theo lứa tuổi vái tạ cụ đồ già. Câu chuyện thể hiện tấm lòng biết ơn, kính trọng thầy của cụ giáo Chu và bài học sâu sắc về nghĩa thầy trò, về đạo lí “tôn sư trọng đạo” của dân tộc ta.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Nhan đề bài đọc “Người thầy của muôn đời” gợi cho em suy nghĩ gì?

Nhan đề “Người thầy của muôn đời” gợi cho em suy nghĩ về:

• Một người thầy vĩ đại, được nhiều thế hệ học trò kính trọng và ghi nhớ công ơn.
• Người thầy ấy không chỉ dạy chữ mà còn dạy đạo lí làm người, để lại tấm gương sáng cho muôn đời sau noi theo.
• Đó có thể là thầy giáo Chu Văn An – một trong những nhà giáo nổi tiếng bậc nhất của dân tộc Việt Nam.

Câu 1: Đoạn mở đầu bài đọc giới thiệu những gì về thầy giáo Chu Văn An?

Đoạn mở đầu giới thiệu về thầy giáo Chu Văn An:

• Là một nhà giáo nổi tiếng đời Trần.
• Cụ đỗ cao nhưng không làm quan, mà mở trường dạy học ở quê nhà.
• Mục đích dạy học của cụ là truyền bá đạo lí và đào tạo nhân tài cho đất nước.
• Trường của cụ rất đông học trò, có nhiều người trở thành nhân vật nổi tiếng.

Câu 2: Tìm những chi tiết cho thấy các môn sinh rất kính trọng cụ giáo Chu.

Những chi tiết cho thấy các môn sinh rất kính trọng cụ giáo Chu:

• Từ sáng sớm, các môn sinh đã tề tựu trước sân nhà cụ để mừng thọ.
• Các học trò cũ từ xa về dâng biếu thầy những cuốn sách quý do chính họ sưu tầm và chép lại.
• Khi cụ đề nghị đi thăm thầy cũ, các môn sinh đồng thanh dạ ran.
• Khi đi, thầy đi trước, trò theo sau: các anh có tuổi đi ngay sau thầy, người ít tuổi hơn nhường bước, mấy chú tóc để trái đào đi sau cùng.
• Các môn sinh lần lượt theo lứa tuổi vái tạ cụ đồ già – noi gương thầy Chu.

Câu 3: Hình ảnh cụ giáo Chu dẫn theo các môn sinh tới thăm người thầy dạy vỡ lòng của cụ nói lên điều gì?

Hình ảnh cụ giáo Chu dẫn theo các môn sinh tới thăm người thầy dạy vỡ lòng nói lên:

• Cụ Chu là người luôn ghi nhớ công ơn thầy cũ, dù bản thân đã trở thành thầy giáo nổi tiếng.
• Cụ muốn dạy cho các môn sinh bài học về nghĩa thầy trò, về đạo lí “uống nước nhớ nguồn”, “tôn sư trọng đạo”.
• Đó là tấm gương sáng để các học trò noi theo, để tình cảm thầy trò được truyền từ đời này sang đời khác.

Câu 4: Những hành động nào thể hiện tình cảm của cụ giáo Chu đối với người thầy của mình?

Những hành động thể hiện tình cảm kính yêu, biết ơn của cụ giáo Chu với người thầy:

• Ngày mừng thọ 60 tuổi, cụ dành thời gian đến thăm và tạ ơn thầy cũ.
• Cụ dẫn tất cả môn sinh đi cùng để cùng bày tỏ lòng biết ơn thầy.
• Khi đến nơi, cụ chắp tay cung kính vái và nói to: “Lạy thầy! Hôm nay con đem tất cả môn sinh đến tạ ơn thầy.”
• Thấy thầy nặng tai, cụ đã nói lại thật to câu vừa rồi một lần nữa.
• Cụ tự xưng là “con” với thầy dù đã 60 tuổi – thể hiện sự tôn kính vô bờ.

Câu 5: Em học được điều gì từ câu chuyện trên?

Từ câu chuyện trên, em học được:

• Phải luôn biết ơn, kính trọng thầy cô đã dạy dỗ mình – đó là đạo lí “tôn sư trọng đạo” của dân tộc ta.
• Dù sau này có thành đạt đến đâu cũng không được quên công ơn những người thầy đầu tiên đã dạy dỗ mình.
• Cần noi gương cụ giáo Chu Văn An – vừa là một người thầy đáng kính, vừa là một học trò hiếu nghĩa.
• Bản thân em phải chăm chỉ học tập, lễ phép với thầy cô để xứng đáng với công lao dạy dỗ.

III. Vận dụng

Câu 1: Tìm các câu ghép trong đoạn văn sau:

(1) Các môn sinh đồng thanh dạ ran. (2) Thế là thầy đi trước, trò theo sau. (3) Các anh có tuổi đi ngay sau thầy, người ít tuổi hơn nhường bước, mấy chú tóc để trái đào đi sau cùng. (4) Cụ dẫn học trò đi về cuối làng, đến một ngôi nhà tranh đơn sơ nhưng sáng sủa, ấm cúng.

Các câu ghép là câu (2) và câu (3), vì mỗi câu đều có từ 2 vế trở lên, mỗi vế có đầy đủ chủ ngữ – vị ngữ.

• Câu (1): Các môn sinh (CN) / đồng thanh dạ ran (VN). → Câu đơn (chỉ có 1 cụm CN – VN).
• Câu (4): Cụ (CN) / dẫn học trò đi về cuối làng, đến một ngôi nhà tranh đơn sơ nhưng sáng sủa, ấm cúng (VN). → Câu đơn (chỉ có 1 chủ ngữ “Cụ”).

Câu 2: Xác định các vế câu trong những câu ghép tìm được ở bài tập 1 và cho biết chúng được nối với nhau bằng cách nào.

Câu (2): Thế là thầy đi trước, trò theo sau.

• Vế 1: thầy (CN) / đi trước (VN).
• Vế 2: trò (CN) / theo sau (VN).
• Cách nối: hai vế được nối trực tiếp bằng dấu phẩy.

Câu (3): Các anh có tuổi đi ngay sau thầy, người ít tuổi hơn nhường bước, mấy chú tóc để trái đào đi sau cùng.

• Vế 1: Các anh có tuổi (CN) / đi ngay sau thầy (VN).
• Vế 2: người ít tuổi hơn (CN) / nhường bước (VN).
• Vế 3: mấy chú tóc để trái đào (CN) / đi sau cùng (VN).
• Cách nối: các vế được nối trực tiếp bằng dấu phẩy.

Câu 3: Đặt một câu ghép nói về tình cảm của em đối với thầy cô giáo.

Câu ghép tham khảo:

Cô giáo em rất tận tâm nên chúng em ai cũng yêu quý cô.

• Vế 1: Cô giáo em (CN) / rất tận tâm (VN).
• Vế 2: chúng em (CN) / ai cũng yêu quý cô (VN).
• Hai vế nối bằng kết từ “nên” → thể hiện quan hệ nguyên nhân – kết quả.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình