I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài thơ “Về ngôi nhà đang xây” của Đồng Xuân Lan miêu tả hình ảnh ngôi nhà đang xây dở qua con mắt hồn nhiên của các bạn nhỏ trên đường đi học về. Ngôi nhà hiện lên rất sinh động và có hồn với giàn giáo tựa cái lồng, trụ bê tông nhú lên như mầm cây, bác thợ nề vẫy chào tạm biệt. Ngôi nhà còn được nhân hoá “thở ra mùi vôi vữa”, “tựa vào nền trời sẫm biếc”, giống như bài thơ sắp làm xong, như bức tranh còn nguyên màu vôi, gạch. Xung quanh ngôi nhà, cảnh vật thiên nhiên cũng tràn đầy sức sống: bầy chim rót nốt nhạc vào ô cửa, nắng đứng ngủ quên trên tường, làn gió mang hương ủ đầy những rãnh tường. Kết bài, tác giả so sánh ngôi nhà như trẻ nhỏ đang lớn lên với trời xanh – gợi hình ảnh đất nước ta đang không ngừng đổi mới, phát triển từng ngày.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Giới thiệu một công trình xây dựng mà em yêu thích.

Em xin giới thiệu về cầu Long Biên – một công trình xây dựng mà em rất yêu thích:

• Vị trí: bắc qua sông Hồng, thuộc Thủ đô Hà Nội.
• Thời gian xây dựng: được xây dựng xong vào năm 1902.
• Đặc điểm: cây cầu bằng sắt dài, nhìn từ xa trông như một con rồng sắt khổng lồ vắt ngang sông Hồng.
• Ý nghĩa: là chứng nhân lịch sử của Thủ đô Hà Nội qua bao thăng trầm, chiến tranh và hoà bình.

Câu 1: Theo cảm nhận của các bạn nhỏ, ngôi nhà đang xây hiện ra như thế nào?

Theo cảm nhận của các bạn nhỏ, ngôi nhà đang xây hiện ra rất sinh động qua 3 hình ảnh:

Câu 2: Tìm trong bài những hình ảnh so sánh, nhân hoá và cho biết tác dụng của chúng trong việc miêu tả ngôi nhà đang xây.

Hình ảnh so sánh:

• Giàn giáo tựa cái lồng che chở.
• Trụ bê tông nhú lên như một mầm cây.
• Ngôi nhà giống bài thơ sắp làm xong.
• Ngôi nhà là bức tranh còn nguyên màu vôi, gạch.
• Ngôi nhà như trẻ nhỏ.

Hình ảnh nhân hoá:

• Ngôi nhà tựa vào nền trời sẫm biếc, thở ra mùi vôi vữa nồng hăng.
• Nắng đứng ngủ quên trên những bức tường.
• Làn gió mang hương, ủ đầy những rãnh tường chưa trát vữa.
• Ngôi nhà lớn lên với trời xanh.

Tác dụng:

Các hình ảnh so sánh và nhân hoá làm cho ngôi nhà đang xây trở nên sinh động, gần gũi, có hồn như con người. Nhờ đó, người đọc cảm nhận được vẻ đẹp và sức sống của ngôi nhà đang lớn dần, đồng thời thấy được tình yêu của tác giả với những công trình xây dựng của quê hương, đất nước.

Câu 3: Những chi tiết nào cho thấy cảnh vật thiên nhiên mang đến sự sống động cho ngôi nhà đang xây?

Những chi tiết cho thấy cảnh vật thiên nhiên mang đến sự sống động cho ngôi nhà đang xây:

• Bầy chim đi ăn về, rót vào ô cửa chưa sơn vài nốt nhạc.
• Nắng đứng ngủ quên trên những bức tường.
• Làn gió về mang hương, ủ đầy những rãnh tường chưa trát vữa.

→ Bầy chim, nắng và gió như những người bạn cùng nhau thổi hồn vào ngôi nhà, khiến ngôi nhà tuy còn xây dở nhưng đã tràn đầy âm thanh, ánh sáng và hương thơm của cuộc sống.

Câu 4: Nêu cảm nghĩ của em khi đọc hai dòng thơ “Ngôi nhà như trẻ nhỏ/ Lớn lên với trời xanh…”.

Hai dòng thơ “Ngôi nhà như trẻ nhỏ/ Lớn lên với trời xanh…” gợi cho em nhiều cảm xúc:

• Tác giả đã so sánh ngôi nhà đang xây với trẻ nhỏ – một hình ảnh vừa ngộ nghĩnh, vừa đáng yêu.
• Ngôi nhà cũng như em bé, lớn lên từng ngày dưới bầu trời xanh bao la.
• Hình ảnh ấy giúp em cảm nhận được sức sống mạnh mẽ, niềm hi vọng vào tương lai tươi sáng của những công trình mới, của đất nước ta đang không ngừng đổi mới và phát triển.

Câu 5: Theo em, hình ảnh ngôi nhà đang xây nói lên điều gì về cuộc sống trên đất nước ta?

Hình ảnh ngôi nhà đang xây nói lên nhiều điều về cuộc sống trên đất nước ta:

• Đất nước ta đang trên đà phát triển, đổi mới từng ngày với nhiều công trình mới được xây dựng.
• Cuộc sống của nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc hơn.
• Thể hiện sự cần cù, hăng say lao động của con người Việt Nam để xây dựng quê hương, đất nước.
• Gợi lên niềm tin, niềm hi vọng vào một tương lai tươi sáng của dân tộc.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình